Wie is daar? -Nee. Maak u bekend.
Leve de koning.
Barnardo?
Je bent precies op tijd.
Het is 12 uur. Ga slapen, Francisco.
Mijn dank. Het is koud, en ik ben niet gerust.
Rustige wacht? -Geen muis gehoord.
Goedenacht. als je Horatio en Marcellus ziet, laat ze opschieten.
Ik hoor ze. Wie daar?
Vrienden. -Onderdanen van de Deen.
Goedenacht. -Wie heeft je afgelost?
Barnardo. Goedenacht.
Barnardo? -Is dat Horatio?
Voor een deel.
Horatio, Marcellus. -Is het weer verschenen?
Ik heb niets gezien. -Horatio weigert te geloven...
wat wij twee keer hebben gezien.
Ik heb hem nu gevraagd om de wacht met ons te delen.
als de verschijning komt, kan hij hem aanspreken.
Er verschijnt heus niets. -Ga zitten.
Dan belegeren we de oren die u sluit...
voor wat wij hebben gezien. -Goed.
We luisteren naar Barnardo.
Gisteravond.
T oen die ster, daar in het westen...
hetzelfde stuk van de hemel verlichtte als nu...
zagen wij, de klok sloeg één...
Stil.
Daar komt het weer.
De oude koning.
Spreek het aan. -Precies de koning, toch?
Precies. Het is angstaanjagend.
Het wil dat we iets zeggen.
Wat zijt gij...
die de nacht schendt...
in de krijgshaftige gedaante van de gestorven Deense vorst?
Ik bezweer u, spreek.
Het is beledigd. -Hij verdwijnt.
Spreek. Ik bezweer u, spreek.
Het is weg en geeft geen antwoord. -U beeft.
Is dit niet meer dan verbeelding?
Ik zweer bij God...
ik geloof 't pas nu ik het zelf voor me zie.
Leek het op de koning? -als u op uzelf.
Dat was het harnas waarin hij Noorwegen versloeg.
Zo keek hij, toen hij de Polen in het ijs deed bijten.
't Is vreemd.
Zo stram schreed hij al twee maal op onze wacht voorbij.
Wat dit kan betekenen, weet ik niet.
Maar één ding staat voor mij vast:
Dit voorspelt onrust in het land.
Luister, u bent goed ingelicht.
Waarom zuchten onderdanen onder deze nauwgezette wacht?
Waarom wordt dag in, dag uit bronzen oorlogstuig gegoten?
Hoeft de scheepstimmerman zelfs 's zondags geen rust?
Waartoe die zwetende haast, dat zwoegen, dag en nacht?
Wie kan het zeggen? -Ik.
Het gerucht gaat zo:
De oude koning, wiens beeld net aan ons verscheen...
werd door Fortinbras de Noor...
uit jaloerse trots uitgedaagd tot de strijd.
Onze dappere Hamlet, door heel de wereld zo geroemd...
versloeg Fortinbras.
En krachtens het gezegelde verdrag...
verloor hij al zijn grondgebied aan de overwinnaar.
Onze koning had een deel ingezet...
dat Fortinbras had gekregen als hij gewonnen had.
Zoals, onder hetzelfde verdrag, het zijne toeviel aan Hamlet.
Nu: de jonge Fortinbras...
een onbekookte heethoofd heeft aan de rand van zijn land...
voor wat voer, en als voer voor een onderneming die moed vereist.
Onze staat weet dat heel goed: Het terugwinnen...
met geweld en machtsvertoon...
van alles wat zijn vader verloor.
Dit lijkt mij het motief voor onze voorbereiding...
de reden om te waken...
en de bron van al deze haast.
Dat moet het zijn.
Daarom zien we op onze wacht die onheilspellende figuur...
van de koning uit die oorlogen.
Een splinter die het oog verwart.
Op het toppunt van Rome's roem...
vlak voordat Julius viel...
waren de graven leeg...
en waarden de doden krijsend door de straten.
Zulke signalen van onheil:
Donkere wolken aan de hemel, voorboden van het lot...
hebben hemel en aarde nu aan ons land en volk getoond.
Sterren met vlammende staarten...
en dauw van bloed, zonsverduisteringen.
En de waterige ster die Neptunus' rijk bestuurt...
verdween alsof de doemdag aanbrak.
Maar stil...
daar komt hij weer.
Erop af, al is 't mijn einde.
als ge geluid kunt maken of spreken kan: zeg iets.
als er iets is wat jou verlost en mij kan zegenen: spreek dan.
als we het land voor onheil kunnen behoeden: spreek.
als ge in uw leven gestolen schatten hebt verstopt...
en daarom als alle geesten rondwaart: spreek.
Hou het tegen. -Zal ik toestoten?
Het staat niet stil. -Daar...
Het is weg.
We krenken het in zijn majesteit door met geweld te dreigen.
Het is onkwetsbaar, als de lucht.
Onze ijdele slagen zetten ons voor gek.
De haan begon te kraaien. -En toen schrok het...
als een schuldig iets dat een oproep hoort.
Men zegt dat de haan, de heraut van de dageraad...
met zijn fiere en schrille kreet de zonnegod wekt.
En dat, als hij roept, in zee of vuur...
op aarde of in de lucht, de dwaalgeest zich verbergt.
Die waarheid is nu weer bewezen:
Weg, bij het kraaien van de haan.
Men zegt dat als de tijd gekomen is dat we Gods geboorte herdenken...
die vogel de hele nacht door zingt...
zodat, zegt men, geen geest verschijnen kan.
De nachten zuiver, de planeten gunstig gesteld.
Geen elf verlokt, geen heks kan toveren.
Zo heilig...
zo gezegend is de tijd.
Ik heb 't gehoord...
en deels geloof ik het.
Kijk, de dageraad in zijn purperen kleed...
beklimt de heuvel in het oosten.
Laten we opbreken.
En laten we, wat we hebben gezien, vertellen aan de jonge Hamlet.
De geest die tegenover ons zwijgt, zal tegen hem zeker spreken.
Zullen we dat doen, zoals onze plicht vereist?
Laten we dat doen.
Ik weet waar we hem vanochtend kunnen vinden.
Al is de dood van Hamlet...
onze geliefde broeder nog zo recent.
En al past ons slechts verdriet...
en is ons hele koninkrijk in rouw gedompeld.
T och heeft het verstand de natuur gedwongen...
dat we hem in wijze rouw herdenken...
zonder onszelf tekort te doen.
En daarom onze vroegere zuster...
nu onze vorstin...
de verheven majesteit van deze staat...
als 't ware met verslagen vreugde...
met één vreugdevol en...
één tranend oog...
vrolijk aan het graf, triest ter bruiloft...
blijdschap en smart gelijkelijk verdeeld...
tot vrouw genomen.
En wij handelden niet tegen uw advies...
dat ons hierin heeft gesteund.
Wij danken u allen.
Nu uw aandacht voor de jonge Fortinbras.
Denkend dat wij zwak zijn, of dat na de dood van onze broer...
ons land in verwarring is...
heeft hij ons, hopend op rijkdom, met boodschappen bestookt...
waarin hij terugeist wat zijn vader verloor aan onze onversaagde broer.
Dat was Fortinbras.
Nu de zaak waarvoor we bijeen zijn.
Een brief aan Noorwegen...
Fortinbras ' oom die, oud en ziek, diens voornemen niet kent.
Een verzoek om het te beletten...
omdat alles wat zijn neef doet in zijn rijk gebeurt.
Wij sturen u, Cornelius en Voltemand met deze groet naar Noorwegen.
U mag verder niets met de koning bespreken...
dan wij hierin hebben vastgelegd.
Vaarwel, moge uw haast uw trouw bewijzen.
Wij zijn u in alles trouw.
Dat betwijfelen wij niet. Vaarwel.
En nu, Laertes.
Hoe is 't met jou? Je wilde ons iets vragen?
Er is geen redelijk verzoek dat de Deen niet hoort.
Wat wilde je vragen dat ik, ongevraagd, niet toe zou staan?
Geen hoofd dichter nader tot hart, geen hand nader tot mond...
dan de Deense troon tot jouw vader.
Zeg wat je wilt.
Heer, uw permissie om naar Frankrijk terug te gaan.
Ik ben graag hierheen gekomen om uw kroning bij te wonen.
Maar ik moet nu bekennen...
dat ik graag terug wil keren, als u mij permissie geeft.
Vindt je vader het goed? Wat zegt Polonius?
Hij heeft mijn zegen gekregen.
Na lang zeuren heb ik toegestemd...
en ik vraag u, geef hem verlof te gaan.
Geniet van je jeugd. Neem de tijd...
en besteed hem zoals je wilt.
Maar nu, neef Hamlet...
en mijn zoon.
Nauwer verwant, nauwelijks dierbaar.
Nog steeds onder donkere wolken?
Nee, heer.
Ik vang juist te veel zon.
Lieve Hamlet.
Werp die nachtkleur af, en zie Denemarken als je vriend.
Blijf niet met droevige blik zoeken naar je vader in het stof.
Je weet dat het gewoon is.
Wat leeft, moet sterven en overgaan in eeuwigheid.
Ja, vrouwe, het is heel gewoon.
Waarom schijnt het dan zo erg?
'Schijnt', vrouwe?
Nee, het is zo.
'Schijnt' ken ik niet.
Het is niet mijn donkere mantel...
noch ander plechtig zwart...
noch zware zuchten, of uitbundig stromend oog...
terneergeslagen blik of ander rouwvertoon...
dat mijn gevoel verraadt. Want dat is schijn.
Dat zijn dingen die je kunt spelen.
Maar wat ik voel...
zit diep in het hart.
De rest is slechts uiterlijk vertoon van smart.
Het is goed en lovenswaardig dat je om je vader treurt.
Maar jouw vader heeft 'n vader verloren.
En die verloren vader ook.
De zoon is verplicht een zekere rouw in acht te nemen.
Maar wie blijft treuren, is 'n koppig kind.
Dat past 'n man niet.
Het toont verzet tegen de hemel...
opstandigheid, ongeduld...
en een kinderlijk verstand.
als het ieders lot is, en dagelijks om ons heen gebeurt...
waarom zouden we het ons dan zo nukkig aantrekken?
Nee, het zondigt tegen de hemel.
Het kwetst de doden, en de natuur.
Het vloekt tegen de rede. Over dode vaders...
van de eerste tot die van nu, zegt iedereen:
Dit moet zo zijn.
Wij vragen je: Werp die nutteloze droefheid af...
en zie ons als een vader.
Want laat de wereld weten:
Jij staat het dichtst bij onze troon.
En niet geringer dan de liefde...
van de dierbaarste vader voor zijn zoon, is mijn liefde voor jou.
Je plan om weer in Wittenberg te gaan studeren...
druist tegen onze wensen in. Blijf toch hier...
waar wij van je genieten...
als eerste hoveling, neef, en als onze zoon.
Laat mijn bede niet vergeefs zijn.
Blijf bij ons, ga niet naar Wittenberg.
Ik zal uw wens eerbiedigen.
Dat is liefdevol en mooi geantwoord.
Blijf hier, in Denemarken.
Dat Hamlet zo akkoord gaat is balsem op mijn hart.
En daarom zal ik vandaag niet drinken...
zonder dat het kanon vuurt...
en 's konings toost doet weerklinken...
tussen hemel en aarde.
O, mocht dit al te morse vlees toch smelten...
ontbinden en overgaan in dauw.
Was zelfmoord toch maar nooit door de Eeuwige verboden. O god...
god.
Hoe vermoeiend, voos, doods, en nutteloos...
komt me deze wereld voor.
Ik verfoei haar. Het is een wilde tuin...
die in het zaad schiet, verstikt door alles wat grof is.
Dat 't zover moest komen.
Slechts twee maanden dood...
nee, nog niet eens twee.
Zo'n voortreffelijke vorst, naast dit...
als Hyperion naast een sater.
Zo verliefd op mijn moeder dat de wind haar wang niet te ruw mocht raken.
Hemel en aarde, moet ik eraan denken?
Ze hing aan hem...
alsof gestilde honger eetlust wekte. Maar binnen 'n maand:
Hou op. Zwakheid, uw naam is vrouw...
een maandje maar.
Eer de schoenen oud waren, waarmee ze mijn vaders lijk volgde.
als Niobe, één en al traan...
zelfs zij...o, god...
Een beest dat geen rede kent, zou langer rouwen.
Getrouwd met mijn oom.
Mijn vaders broer:
Minder als hij, dan ik als Hercules. Binnen een maand:
Eer het zout van geveinsde tranen uit haar ogen verdwenen was...
was zij getrouwd.
Vervloekte haast...
met zo'n haast, zo'n snelheid...
naar incestueuze lakens.
Het is niet...
kan niet...
goed komen.
Maar breek, mijn hart...
want ik moet zwijgen.
Heer, gegroet.
Ik ben blij u te zien.
Horatio...
als ik mezelf nog ken.
Dezelfde, en altijd uw dienaar. -Mijn vriend, gebruik die naam.
Ben je niet in Wittenberg?
Heer. -'t Is goed u te zien.
Goedendag. Waarom ben je hier?
Ledigheid. -Dat zal je vijand niet zeggen.
En ik wil zo'n belediging van jezelf niet horen.
Ik weet dat jij niet zo bent.
Wat doe je in Elsinore?
We zullen jou 's leren drinken.
Het was uw vaders begrafenis.
Bespot me niet. 't Was mijn moeders bruiloft.
Die volgde kort daarop. -Pure zuinigheid.
De restjes van het dodenmaal dienden voor de bruiloft.
Ik zag liever m'n vijand in de hemel dan die dag opnieuw te beleven...
Mijn vader...
Het is of ik mijn vader zie.
Waar, heer?
Voor mijn geestesoog, Horatio.
Ik heb hem ooit gezien.
Een goede koning.
Hij was een man...
in niets uitgezonderd.
Zijn gelijke zal ik nooit zien. -Heer.
Ik geloof...
dat ik hem heb gezien.
Gisterennacht.
Gezien?
Wie? -Heer, de koning.
Uw vader.
Mijn vader? -Beteugel uw verbazing...
tot ik, getuige deze heren, dit wonder openbaar.
Om godswil, laat horen.
Al twee nachten hadden zij...
midden in de nacht het volgende gezien:
Een gestalte als uw vader, van top tot teen gelijk, verschijnt...
en schrijdt voor ze langs.
Drie maal staat hij voor hun bange ogen...
op nog geen staf afstand, en zij, sidderend van angst...
durven niets te zeggen.
Dit hebben ze mij toevertrouwd. En de derde nacht was ik bij hen.
En, precies zoals ze zeiden...
zo laat, in die gedaante, alles exact zo, verschijnt de geest.
Ik kende uw vader. Hij leek als de ene hand op de andere.
Waar was het? -Op onze wachtpost.
Zei je niets? -Hij gaf geen antwoord.
Eén keer leek het alsof hij iets wilde zeggen.
Maar toen kraaide de haan...
en meteen verdween hij voor onze ogen.
Hoe vreemd. -Zo waar ik leef, 't is waar.
Het was onze plicht u dit te zeggen.
Zo is het ook, maar dit verontrust me.
Hebt u weer wacht?
Was hij in harnas?
Helemaal? -Van top tot teen.
Geen gezicht te zien? -Het vizier omhoog.
Keek hij dreigend?
Eerder bedroefd dan boos. -Bleek of rood?
Keek hij je aan? -Voortdurend.
Had ik 't maar gezien. -Het was ongelooflijk.
Dat denk ik ook.
Bleef hij lang? -Misschien honderd tellen.
Langer. -Niet bij mij.
Een grijze baard?
Zoals bij zijn leven. Doorzilverd zwart.
Ik kom vannacht.
Misschien komt het weer. -Ik wed van wel.
als het de gedaante van mijn vader heeft...
spreek ik het aan.
Al gaapt de hel open om me te laten zwijgen.
als u hiervan niets hebt gezegd...
houd het dan ook nu geheim.
En ook wat vannacht gebeurt.
Neem het waar, en zwijg erover.
Ik beloon uw trouw.
Vaarwel.
Op uw post, tussen elf en twaalf. -We zijn u trouw.
Liefde zij 't...
en wederzijds.
Vaarwel.
Mijn vaders geest, in harnas?
Dit is niet goed.
Dit is vuil spel.
Was het maar nacht.
Tot dan, zwijg, mijn ziel.
Kwaad komt aan 't licht...
al onttrekt heel de aarde het aan ons gezicht.
Alles is aan boord. Vaarwel.
En, zusje, als de wind gunstig staat en er vervoer is, slaap dan niet...
maar stuur nieuws.
Twijfel je daaraan?
En Hamlet, en zijn loze praatjes...
zie die als een gril van het bloed.
Een viooltje in de vroege lente. Popelend en zoet, niet permanent.
De geur van een minuut, meer niet. -Meer niet?
Denk dat niet.
De natuur groeit niet alleen in omvang...
maar geest en ziel groeien net zo hard mee.
Misschien bemint hij je nu...
en wordt zijn liefde door niets laags besmeurd.
Maar denk erom...
dat hij door zijn afkomst wordt geleefd.
Hij is aan z'n geboorte onderworpen.
Hij kan niet, zoals mindere goden, zelf kiezen.
Zijn keuze bepaalt de toekomst van het land.
Hij moet zich laten leiden...
door de eisen van het lichaam waarvan hij het hoofd is.
De liefde die hij betuigt moet je slechts geloven...
voorzover zijn positie hem die vrijheid laat.
En dat is niet verder dan Denemarken toestaat.
Bedenk welke schade je eer kan lijden als je te gretig luistert...
of je hart verliest...
of je kuise schatkist opent voor zijn bandeloze lust.
Voorzichtig Ophelia, zusjelief.
Blijf met je liefde buiten schot van riskante drift.
Het is al gul genoeg als je je toont aan de maan.
De deugd zelf staat aan laster bloot.
De worm knaagt al te vaak aan lentekinderen eer zij ontluiken.
Juist in de dauw der jeugd...
ligt het verderf snel op de loer.
In behoedzaamheid ligt je behoud.
Jeugd verleidt zichzelf zonder verleiding.
Ik zal je goede raad ter harte nemen.
Maar, lieve broer:
Wees niet zo'n goddeloze herder...
die anderen het steile pad wijst en zelf als een libertijn...
het bloemenpad volgt en geen acht slaat op z'n eigen les.
Wees gerust.
Ik wacht te lang. -Nog hier?
Daar is vader.
Dubbele zegen is dubbel heil. Het toeval lacht me toe.
Snel aan boord.
De wind zit in je zeil, ze wachten op je.
Hier, mijn zegen.
En zorg dat je deze regels niet vergeet.
Zeg nooit wat je denkt.
En zet dromen niet om in daden.
Wees minzaam, nooit gemeenzaan.
Vrienden die zich goed betonen, smeed die aan je ziel.
Maar laat je palm niet vereelten door hem jan en alleman te reiken.
Waak voor ruzie...
maar zorg, als 't zover is, dat anderen jou vrezen.
Luister naar allen, spreek weinig.
Hoor ieders mening, schort jouw oordeel op.
Kleed je zo goed als je beurs kan dragen, niet overdadig.
Rijk, niet protserig:
Aan de kleren kent men de man.
Juist in de beste Franse kringen let men daar scherp op.
Leen niet, en schiet niets voor.
Zo verlies je geld en vriend...
en lenen leidt tot ledigheid.
En bovenal:
Blijf jezelf trouw.
Zo waar als dag volgt op nacht, zul je niemand ontrouw zijn.
Vaarwel.
Laat het door mijn zegen rijpen.
Eerbiedig neem ik afscheid.
't Is tijd. Je bedienden wachten.
Vaarwel, Ophelia.
Onthoud wat ik gezegd heb.
Ik heb het opgesloten...
en alleen jij hebt de sleutel.
Vaarwel.
Wat heeft hij tegen je gezegd?
Met uw verlof:
Het was iets dat prins Hamlet betrof.
Dat treft.
Ik hoor dat hij de laatste tijd veel met je praat.
En dat jij daar bijzonder grif op ingaat.
als dat zo is - en dat is wat ik hoor - zeg ik je dit:
Je begrijpt jezelf niet zo goed als mijn dochter en jouw eer betaamt.
Wat is er tussen jullie?
Zeg de waarheid.
Hij heeft, de laatste tijd...
van zijn genegenheid blijk gegeven.
Je praat als een onervaren ding dat geen gevaar kent.
Geloof jij wat hij zegt?
Ik weet niet wat ik moet denken.
Je bent een kleuter...
dat je zijn bod als zuiver opvat.
Sla jezelf hoger aan, of je maakt mij uit voor zot.
Hij verklaarde me zijn liefde in eer en deugd.
Eerder in ondeugd.
Hij heeft gezworen bij al wat heilig is.
Strikken voor snippen, ja.
als het bloed kookt, wil de tong alles wel beloven.
Flitsen met meer licht dan hitte, die al direct gedoofd zijn...
verwar die niet met vuur. Blijf uit zijn buurt.
Hou je waarde hoog, laat je niet bevelen.
Geloof Hamlet zo ver als hij jong is...
en aan een langere riem mag lopen dan jij.
Kortom, geloof zijn eden niet. Ze zijn vals en anders dan ze lijken.
't Zijn beden om zondigheid...
verhuld als vrome beloften om des te beter te bedriegen.
Ik verbied je voortaan, kort en goed...
om in je vrije tijd te praten met prins Hamlet.
Onthoud 't goed.
En kom nu mee.
Ik zal gehoorzamen...
heer en vader.
De lucht bijt. 't Is erg koud.
IJskoud. -Hoe laat is 't?
Bijna 1 2 uur. -'t Heeft al geslagen.
Ja? Ik heb niets gehoord.
Dan nadert het moment waarop de geest verschijnt.
Wat is dat, heer?
De koning houdt een drinkgelag.
Hij zuipt en host in 't rond.
Bij elk glas dat hij leegt verkondigen trompet en trom z'n toost.
Is dat gebruik? -Zeker.
Ik zou het, al ben ik hier geboren, liever vergeten dan in ere houden.
Door zulke domme braspartijen ziet oost en west ons als dronkaards...
en maakt ons uit voor zwijnen. En aan onze prestaties...
hoe groot ook, ontnemen ze iedere glans.
Het gebeurt zo vaak dat bij bepaalde mensen...
een of ander aangeboren gebrek wat je hun niet kunt verwijten...
als zoiets zo sterk wordt dat het elke rede overmant...
of dat een gewoonte in de omgang overheerst...
dat zij dus, door een gebrek...
zij het aangeboren of toevallig...
hun andere deugden, hoe voortreffelijk ze ook mogen zijn...
door die ene fout, alom terzijde zien geschoven.
Een grein van kwaad doet vaak alle edele gaven teniet.
Daar is het.
Hij wenkt u, alsof hij u alleen iets zeggen wil.
Zie hoe hoffelijk hij u meelokt. Ga niet mee.
Niet doen. -Hij zegt niets. Ik ga mee.
Nee, heer. -Mijn leven is me niets waard...
en mijn ziel is per slot al onsterfelijk.
Hij wenkt. Ik volg hem.
Hij lokt u naar het water...
of naar de overhangende klif. En neemt daar een gedaante aan...
die u van uw zinnen berooft en gek maakt. Denk na.
De plek alleen al jaagt iedereen angst aan die het brullen hoort.
Hij wenkt. Ik volg u.
Niet doen. -Laat los.
U gaat niet mee.
Mijn lot roept...
en maakt mijn dunste ader zo sterk als leeuwen.
Hij roept me. Blijf van me af.
Ik maak een geest van jullie. Weg jullie.
Ga voor.
Ik volg u. -Hij is buiten zinnen.
Vooruit. We moeten mee.
Wat moet hiervan komen?
Er rot iets in de Deense staat.
De hemel zal 't zeggen. -Nee, hem achterna.
Engelen, sta ons bij.
Goede geest, of boze...
hemelgeur of hellestank...
kwaad of goed gestemd...
u noodt zo tot vragen dat ik u moet aanspreken.
Ik noem u Hamlet, koning, vader. Antwoord me.
Laat me niet in onwetendheid.
Waarom heeft uw gebeente, met eer begraven zijn lijkwade verscheurd?
Heeft de tombe zijn marmeren muil geopend, en u uitgespuugd?
Hoe komt het dat u, geheel in het staal...
in het maanlicht staat en ons, slaven der natuur...
doet sidderen voor iets dat we niet bevatten?
Vertel, waarom is dat? Wat is uw eis?
Waar voert u me heen?
Spreek.
Ik ga niet verder.
Hoor toe. -Ik luister.
Het uur nadert...
dat ik me aan zwavelvlammen moet overgeven.
Arme geest. -Beklaag me niet...
maar luister naar wat ik onthul.
Spreek, ik luister.
Je zult me wreken, als je 't hoort.
Ik ben de geest van je vader.
Gedoemd om een zekere tijd in de nacht te dolen...
en overdag te vasten...
in de vlammen, tot de zonden van mijn leven...
in het vuur zijn weggezuiverd.
als het me niet verboden was te spreken van mijn kerker...
kon ik een verhaal doen...
waarvan het minste woord je jonge bloed deed stollen...
je ogen als twee sterren uit hun baan zou drijven...
je ordelijke lokken verwarren...
en elke haar overeind deed staan...
als pennen van een woedend stekelvarken.
Maar de eeuwige bazuin is niet voor oren van vlees en bloed.
Luister, Hamlet. Luister...
o, luister.
als je je vader ooit hebt bemind...
wreek dan zijn lage, onmenselijke moord.
Moord...
intens laag...
zoals alle moorden...
Maar deze was heel laag...
verdorven, tegennatuurlijk.
Zeg op, dat ik zo snel als denken of liefdesdromen wraak kan nemen.
Je luistert gretig. En je zou slomer zijn...
dan het gewas langs de Lethe als dit je niet beroerde.
Hamlet, luister.
Men zegt dat ik in mijn slaap ben gebeten door een slang.
Zo is heel Denemarken...
door een vals verslag over mijn dood...
deerlijk misleid. Maar weet, nobele zoon:
De slang die je vaders leven stal...
draagt nu zijn kroon.
Ik wist het... mijn oom?
Ja, dat incestueuze...
dat overspelige beest.
Met heksenkunst en verraderlijke gaven...
valse gaven en kunsten die zo verleiden kunnen...
heeft hij voor zijn schennige lust...
mijn schijnbaar deugdzame koningin gewonnen.
Wat een diepe val was dat.
Van mij...
en mijn waardige liefde...
die altijd hand in hand ging met mijn huwelijkseed...
gezonken naar een ellendeling...
wiens gaven schril afstaken bij die van mij.
Zoals de deugd onwrikbaar blijft...
al lokt de lust haar in hemelse gedaante...
zo zal de lust, zelfs samen met een engel...
gaan walgen van een hemels leger...
en azen op afval.
Ik geloof dat ik de morgen ruik.
Ik zeg 't snel.
Terwijl ik sliep in mijn tuin...
zoals ik 's middags altijd deed...
heeft je oom me ongemerkt beslopen...
met het sap van bilzenkruid in een kruikje.
En in mijn oor heeft hij dat vervloekte vocht gegoten...
dat menselijk bloed zo slecht gezind is...
dat het zo snel als kwik zijn weg zoekt...
door alle wegen van het lichaam, en opeens...
verstijft en stremt, als zuursel in de melk...
en het bloed doet stollen. Zo ook bij mij.
Direct bedekte een melaatse uitslag...
met walgelijke korsten...
mijn gladde lichaam.
Zo werd ik...
al slapend...
door broederhand...
van leven, kroon en koningin...
tegelijk beroofd.
Weggerukt...
in de bloei van mijn zonden.
Niet gebiecht...
onvoorbereid...
zonder oliesel.
Zonder vereffening moest ik rekenschap geven...
met al mijn tekortkomingen op mijn hoofd.
Afschuwelijk.
Verschrikkelijk.
als je tot gevoel in staat bent, duld dit niet.
Maak van het Deense koningsbed...
geen leger voor bloedschennige lust.
Maar hoe je dit ook doet...
hou je geest zuiver...
en laat je ziel niets ondernemen tegen je moeder.
Laat haar aan de hemel...
en aan de dorens in haar boezem...
die haar prikken en steken.
De glimworm verraadt de nieuwe morgen...
en verliest al zijn zwakke licht.
Adieu, adieu Hamlet.
Denk aan mij.
O, hemelse heerscharen.
O, aarde.
Wat nog? Noem ik de hel erbij?
Wees sterk, mijn hart.
En spieren, word niet oud, maar hou me overeind.
Aan u denken?
Arme geest.
Zolang dit verwarde hoofd herinnering heeft.
Aan u denken? Ik wis uit mijn geheugen...
iedere triviale herinnering weg.
Alle boekenwijsheid, iedere indruk die daar opgetekend staan.
En alleen uw bevel zal in mijn hersens gegrift staan...
zonder mindere zaken.
Zo waar ik leef.
O, verderfelijke vrouw.
O, schurk...
glimlachende, vervloekte schurk.
Mijn boek:
Ik schrijf 't op. Je kan lachen...
en lachen en een schurk zijn.
Zo is 't althans in Denemarken. Zo oom...
dat staat er.
Nu mijn devies.
Dat luidt:
Adieu... adieu...
denk aan mij.
Het is gezworen.
De hemel sta hem bij. -Zo zij het.
Hierheen, heer. -Hier, jongen. Kom, vogel.
Hoe is 't? Wat is er gebeurd? -Je verraadt het.
Ik niet. Dat zweer ik.
Zou iemand het geloven? Hou je 't stil?
Zeker. -Geen schurk in Denemarken...
die geen schoft is. -Dat weten we ook zonder geest.
Dat is goed gezien. Geef me een hand, dan gaan we uiteen.
Jullie gaan aan je werk...
want iedereen heeft iets te doen, en ik: Ik ga bidden.
Dit is wartaal. -'t Spijt me als ik je kwets.
Dat geeft echt niet. -Het geeft wel, Horatio.
En niet weinig ook. De geest...
is oprecht, kan ik zeggen.
En toom je nieuwsgierigheid verder in.
En nu, vrienden, geleerden, militairen die jullie zijn...
gun me een verzoek. -Vanzelf.
Zeg niemand ooit wat je hier zag.
Nooit, heer. -Zweer het.
Op mijn erewoord.
Ik ook. -Op mijn zwaard.
We hebben ons woord gegeven. -Op mijn zwaard.
Zweer het.
Moet 't zo? Zit je daar, makker?
Je hoort hem. Zweer het.
Wat zweren we? -Nooit te verraden wat je hier zag.
Zweer het.
Hic et ubique? Dan gaan we verderop.
Kom, hand op mijn zwaard.
Geen woord hierover. Zweer op mijn zwaard.
Zweer het. -Goed zo. Je bent een prima mol.
Dat is nog 's graven. Kom vrienden.
Dit is wonderbaarlijk vreemd.
Verwelkom het als een vreemde.
Er is meer tussen hemel en aarde dan wij hebben geleerd.
Hier, opnieuw:
Nooit, zo helpe God, hoe vreemd ik ook doe...
als ik misschien besluit om me idioot te gedragen...
dat jullie nooit door houding of gebaar...
of door iets te zeggen als: 'We zouden 't kunnen zeggen.'
Of: 'Onze lippen zijn verzegeld,' of hoe dan ook, dat jullie iets weten.
Bij de genade van God almachtig...
zweer het.
Zweer het.
Rust...
rust...
geplaagde geest.
Zo, heren.
Wees van mijn liefde overtuigd.
En wat de arme Hamlet...
kan doen om zich dankbaar te betonen...
blijve, zo God het wil, niet uit.
We gaan samen terug.
En steeds...
je vingers op je lippen.
De tijd is uit het lood.
Ik vervloek het lot...
dat me op deze wereld tot herstellen noopt.
Nee, kom...
We gaan samen.
Geef hem dit geld en deze brief.
Ja, heer.
Je zult er goed aan doen, voordat je hem ziet...
naar hem te informeren. -Dat was ik al van plan.
Mooi, goed gezegd.
Kijk eerst welke Denen er in Parijs zijn.
Hoe, en wie...
met wie zij omgaan en wat zij uitgeven.
als je er zo achterkomt...
dat ze mijn zoon kennen...
leer je meer dan met directe vragen.
Doe alsof je hem vaag kent.
'Ik ken zijn vader en vrienden, en hem deels.'
Begrijp je? -Heel goed, heer.
'En hem deels,' zeg je. 'Maar niet goed.'
'Maar als hij 't is, leeft hij er wel op los.'
En dan dicht je hem iets toe.
Niet zo erg dat je hem onteert, pas op...
maar iets losbandigs dat men als jong en vrijgevochten accepteert.
Gokken?
Ja, of drinken, duelleren, vloeken, ruziezoeken...
losse vrouwen.
Zover mag je gaan.
Dat is onterend.
Welnee, je moet 't goed kruiden.
Je moet niet beweren dat hij zedeloos is. Dat niet.
Suggereer het zo subtiel dat het vrijgevochten lijkt.
Het vlammen van een vurige geest...
en onstuimig bloed, wat heel gewoon is.
Maar, heer... -Waarom is dit?
Ja, dat wou ik weten.
Hierom, en het lijkt me wel geoorloofd.
Door hem 'n smetje aan te wrijven dat ieder zou kunnen krijgen:
als degene die jij uithoort...
de jongen ooit op zoiets betrapt...
dan stemt hij van harte in:
'Mijn waarde,' 'vriend,' of 'heer', al naargelang men er gewoon is.
Juist, heer. -En dan zegt hij...
Wat wou ik zeggen? Ik wou iets zeggen.
Waar was ik? -Bij 'van harte in.'
Bij 'vriend,' en 'heer'.
'Stemt hij van harte in.' Hij zegt:
'Ik ken hem.'
'Ik zag hem gisteren, of laatst...
met die-en-die, en inderdaad: Er werd gegokt...
hij was dronken, had ruzie met tennis...
ging een zeker huis binnen.' Dat is dan een bordeel.
Je valse aas verschalkt de ware vis.
Zo komen wij, die wijs en slim zijn...
langs slinkse weg en met effect...
over kronkelpaden recht bij 't einddoel uit.
En zo, met dit advies, ontmasker jij mijn zoon.
Dat heb je begrepen?
God zegene je. Vaarwel.
Mijn heer.
Sla zelf zijn neiging gade.
Dat doe ik, heer.
En laat hem maar begaan.
Ja, heer.
Vaarwel.
Ophelia, wat is er?
Heer, ik ben zo geschrokken.
Wat is er dan?
Ik zat te naaien op mijn kamer.
Prins Hamlet, zijn tuniek los...
't hoofd bloot...
zijn kousen als warrige boeien om zijn enkels...
bleek als zijn hemd, met trillende knieën...
en zo'n droevige blik alsof hij helse gruwelen moest vertellen...
staat voor me. -Gek van liefde?
Ik weet 't niet, maar ik vrees het.
Wat zei hij? -Hij nam me bij de pols...
en hield me stijf vast.
T oen strekte hij zijn arm uit...
en met de andere hand boven z'n ogen...
bekijkt hij mijn gezicht alsof hij het wil tekenen.
Zo bleef hij staan.
Ten slotte...
een rukje aan m'n arm...
drie knikken met zijn hoofd...
en slaakt een trieste en diepe zucht...
die hem lijkt te verscheuren...
en zijn leven eindigen.
En dan laat hij me los.
En met zijn hoofd over zijn schouder...
leek hij zonder ogen z'n weg te vinden.
Want hij liep zonder hun hulp weg...
en hield ze tot 't laatst op mij gericht.
Kom...
ga mee.
Ik ga naar de koning.
Dit is liefdesrazernij...
die zichzelf overweldigt en tot wanhoopsdaden aanzet...
zoals geen andere hartstocht die wij kennen.
Het spijt me.
Ben je tegen hem uitgevallen?
Nee, heer. Maar zoals u me zei...
heb ik zijn brieven geweigerd en hem weggestuurd.
Zo is hij gek geworden.
Het spijt me dat ik niet beter heb geoordeeld.
Ik vreesde dat hij je wilde ruïneren.
Domme argwaan.
Op onze leeftijd vinden we onszelf al net zo veel wijzer...
als het jongere volk verstand tekort komt.
Kom...
naar de koning.
Hij moet dit weten.
Blijft het geheim, baart het meer kwaad...
dan het openbaren haat.
Welkom...
beste Rosencrantz...
en Guildenstern.
Behalve dat wij u wilden zien...
bent u uit noodzaak door ons ontboden.
U hebt wel gehoord van Hamlets transformatie.
Zo noem ik het omdat hij uiterlijk noch innerlijk dezelfde is.
Behalve zijn vaders dood...
kan ik voor zo'n ommezwaai geen reden bedenken.
Ik vraag u beiden, die met hem bent opgegroeid...
en zijn jeugd en aard begrijpt...
blijf een tijdje hier aan het hof.
Vrolijk hem op door uw gezelschap en kijk of u uit kunt vorsen...
of hem iets schort dat wij zouden kunnen verhelpen.
Heren, hij heeft vaak over u gesproken.
Er zijn geen twee mensen die hem dierbaarder zijn.
als u zich zo goedgunstig wilt betonen...
uw tijd te gunnen voor het vervullen van onze hoop...
zult u de dank ontvangen van een vorst die niets vergeet.
U zou, door uw soevereine macht over ons...
uw verzoek als bevel kunnen geven.
Maar wij gehoorzamen.
Wij staan tot uw beschikking en wachten uw bevelen af.
Dank, Rosencrantz en goede Guildenstern.
Dank, Guildenstern en goede Rosencrantz.
Ga direct naar mijn veranderde zoon toe.
Wijs hun waar Hamlet is.
God geve dat hij baat vindt bij onze aanwezigheid.
De gezanten zijn terug uit Noorwegen.
Je brengt altijd goede tijdingen.
Voor mijn plicht geldt, als voor mijn ziel:
Beide aan God en aan mijn vorst.
En ik geloof...
of mijn verstand is niet meer zo scherp als 't ooit was...
dat ik de bron van Hamlets waan heb gevonden.
Vertel op. Dat wil ik horen.
Spreek eerst uw gezanten.
Ik breng het fruit na hun maal.
Wilt u ze dan binnenlaten?
Hij zegt me, lieve, dat hij de oorzaak van Hamlets kwaal heeft gevonden.
Het gaat gewoon om dat ene:
Zijn vaders dood en ons overijlde huwelijk.
We horen hem uit.
Welkom, vrienden.
Wat zegt onze broeder Noorwegen?
Hij retourneert uw groeten en beste wensen.
Zodra we het aansneden, verbood hij zijn neefs mobilisatie...
die hij gericht waande tegen Polen...
maar bij nadere beschouwing tegen uwe majesteit ging.
Gegriefd dat zijn ziekte, leeftijd en machteloosheid...
waren misbruikt, geeft hij bevel...
dat Fortinbras voor hem moet verschijnen.
Die wordt berispt...
en moet zijn oom beloven...
nooit de wapens op te nemen tegen u.
Waarop Noorwegen, zeer verheugd...
hem drieduizend kronen jaargeld geeft...
en permissie om het gemobiliseerde leger in te zetten tegen de Pool.
Met het verzoek, hierbij gedaan...
om hun vrije doorgang te geven...
door uw rijk, dit alles op garanties...
en voorwaarden die hierin zijn opgenomen.
Dat staat ons aan.
We zullen alles lezen, beantwoorden en overwegen.
Onze dank voor uw goede werk.
Rust wat uit.
Vanavond is het feest. Wees welkom.
Dit is goed geregeld.
Sire en mevrouw. als ik zeg wat majesteit moet zijn...
wat plicht is...
waarom dag dag is, nacht nacht, en tijd tijd...
verspil ik nacht, dag en tijd.
Bondigheid is de ziel van 't verstand...
en omslachtigheid slechts het uiterlijk:
Ik houd het kort.
Uw nobele zoon is gek.
Gek, zeg ik, want wat is gekte anders...
dan niet anders zijn dan gek? Dat terzijde.
Meer inhoud, minder vorm.
Ik spreek niet met vorm.
Dat hij gek is, is waar. Het is waar, helaas...
en helaas is 't waar, een rare knoop.
Weg ermee, ik spreek niet met vorm.
Gek is hij dus.
Nu nog de oorzaak van dit effect...
of liever, van het defect.
Elk defect effect heeft een grond.
Dat rest ons dus, en wat ons rest is dit:
Let op.
Ik heb een dochter, zolang 't duurt, die plichtsgetrouw...
mij dit heeft gegeven. Hoor en overweeg.
Aan...
de...
hemelse...
en... mijn idool...
de meest...
schoongesierde Ophelia.
Wat een slechte zin. 'Schoongesierd' is slecht.
Maar luister.
Aldus...
in...
haar...
weergaloos...
blanke boezem...
Is dat van Hamlet? -Wacht, ik lees u alles voor.
Twijfel of de sterren vuur zijn, en of de zon beweegt.
Of de waarheid waar is. Maar aan mijn liefde niet.
Lieve Ophelia.
Ik ken de kunst niet om mijn zuchten te tellen.
Dat ik van je houd...
het allermeest, moet je geloven.
Adieu, adieu...
Eeuwig de jouwe.
Zolang dit lichaam het zijne is, Hamlet.
Dit heeft mijn dochter me gegeven.
Van al zijn avances, wanneer, hoe en waar, bracht ze me op de hoogte.
Wat deed zij?
Wat ben ik voor u? -Een eerbaar man.
Dat bewijs ik graag. Wat had u gedacht...
toen ik die verliefdheid zag, voordat zij het vertelde...
wat had u, of mijn vorstin gedacht als ik gezwegen had...
een oogje toegeknepen had...
of gedaan had alsof ik niets zag?
Nee, ik heb mijn dochter te verstaan gegeven:
Prins Hamlet is te hoog boven je verheven.
Ik heb haar gezegd zich voor hem af te sluiten...
niets van hem te ontvangen en zij heeft gedaan wat ik zei.
Hij, afgewezen, verviel tot somberheid, toen tot vasten...
toen tot zwakte en de waanzin die wij nu zo betreuren.
Zou dit het zijn? -Het zou heel goed kunnen.
Is het ooit gebeurd...
dat ik ongelijk heb gekregen?
Hak dit van dit, als het wel zo is.
Ik vind de waarheid, al verschuilt zij zich in het middelpunt der aarde.
Hoe weten we 't zeker?
Soms loopt hij wel vier uur heen en weer.
Dat is waar.
Ik stuur mijn dochter op hem af. Wij verstoppen ons en kijken toe.
als hij niet gek is van verliefdheid...
ben ik geen staatsraad, maar boerenknecht.
We doen het.
Kijk. Daar loopt de arme ziel te lezen.
Verberg u, ik spreek hem aan.
alstublieft, weg.
Hoe is 't met prins Hamlet?
Goed, goddank.
Kent u mij? -Jazeker, je bent een visboer.
Ik niet. -Was je maar zo eerlijk.
Eerlijk, heer? -Eerlijk, in deze wereld...
is slechts één op tienduizend.
Inderdaad. -als de zon maden broedt...
in een dode hond, een goed aas om te kussen...
Heb je een dochter? -Ja, heer.
Hou haar uit de zon.
Bevruchting is een zegen, maar wat zij kan krijgen...
vriend...
pas op.
Wat zeg je daarvan? Nog steeds over mijn dochter.
Maar hij herkende me niet. Hij noemde me een visboer.
Het is slecht met hem gesteld.
Ik heb in mijn leven ook flink geleden voor de liefde.
Ik probeer het opnieuw.
Wat leest u?
Woorden.
Woorden...
...woorden.
Waar gaat 't over? Wat u leest.
Pure laster. De schurk schrijft dat oude mannen...
grijze baarden hebben, rimpelkoppen...
dat hun ogen druipen van dik vocht...
en dat zij domheid paren...
aan een krachteloos onderlijf. En ik geloof het...
al hoort 't niet in een boek.
Want jij wordt zo oud als ik...
door, als een krab, achteruit te lopen.
Gek? Er zit systeem in.
Zoekt u beschutting? -In mijn graf.
Dat is inderdaad beschut.
Wat zegt hij pregnante dingen.
De waanzin vindt antwoorden...
die je het gezond verstand niet kunt ontlokken.
Ik laat hem alleen, en zorg dat hij mijn dochter treft.
Ik neem afscheid van u.
Je kunt niets nemen dat ik liever afstond.
Behalve mijn leven.
Behalve m'n leven.
Vaarwel, heer.
Dwaze oude zotten.
als u prins Hamlet zoekt, die is daar.
Vereerde prins.
Dierbare prins.
Beste vrienden. Hoe gaat het, Guildenstern?
Rosencrantz. Hoe gaat 't jullie?
Redelijk goed. -Gelukkig niet te gelukkig.
Niet Vrouwe Fortuna's muts. -Noch haar schoenzolen?
In het midden van haar gunsten?
Haar favorieten.
Op haar geheime plekje...de hoer. Nog nieuws?
De wereld is eerlijk geworden. -Dan is de jongste dag nabij.
Het klopt niet. Waarom stuurt Fortuna jullie naar deze gevangenis?
Dat is Denemarken. -De wereld.
Met vele cellen en kerkers, en Denemarken als ergste.
Dat vinden wij niet. -Dan geldt 't niet voor jullie.
Niets is goed of kwaad. Maar denken maakt 't zo.
Het is een gevangenis. -Dan is het te klein voor uw eerzucht.
Ik zou passen in een notedop en heersen over de oneindige ruimte...
als ik geen nachtmerries had.
Dromen zijn eerzucht. Wat eerzucht wil, is de schim van een droom.
Een droom is zelf een schim.
Eerzucht is zo ijl, dat ze de schim van een schaduw is.
Dan zijn de bedelaars lichamen, en onze koningen schimmen.
Zullen we gaan? Ik kan nu niet redeneren.
We zijn tot uw dienst. -Niets ervan.
Ik reken jullie niet tot mijn bedienden...
want eerlijk gezegd zijn die afschuwelijk.
Maar, vrienden onder elkaar: Wat doen jullie in Elsinore?
U bezoeken, meer niet.
Bedelaar die ik ben, zelfs arm aan dank.
Maar ik dank u, al is mijn dank bijna niets waard.
Komen jullie op bevel, of uit jezelf?
Is dit jullie idee? Kom, wees eerlijk.
Vooruit, zeg op.
Wat moeten we zeggen? -als 't maar ter zake is.
Jullie zijn ontboden. 't Staat op jullie gezicht te lezen.
Ze hebben jullie ontboden.
Waarvoor? -Zeg dat zelf maar.
Ik bezweer jullie bij onze vriendschap, onze jeugd...
onze genegenheid voor elkaar...
en wat een beter spreker nog kan bedenken:
Zeg me op de man af of jullie ontboden zijn, of niet.
Wat vind jij? -Nee, ik heb jullie door.
als jullie van me houden, zeg op.
Heer...
we zijn ontboden.
Ik weet waarom.
Dan hoeven jullie 't niet te verraden...
en blijft jullie zwijgplicht ongeschonden.
Ik heb de laatste tijd, waarom weet ik niet...
mijn vrolijkheid verloren...
mijn bezigheden laten varen, ja zelfs...
is mijn zwartgalligheid zo groot...
dat ik in onze goede aarde...
niets meer zie dan een kale rots.
De sublieme hemelkoepel, kijk...
dat schitterende firmament...
dat majestueuze dak...
ingelegd met gouden vonken:
Voor mij is het niets anders dan een vuile wolk...
van pestilente dampen.
Wat een kunstwerk is de mens:
Hoe nobel van verstand...
oneindig aan vermogens...
in gedaante en beweging bewonderenswaardig...
in houding een engel...
in begrip als een god:
De schoonste ter wereld...
toonbeeld aller dieren.
En voor mij?
Wat is deze...
puurste vorm van stof?
De mens...
schenkt mij geen vreugde.
Ook de vrouw niet, al suggereert je lach van wel.
Het kwam niet bij me op.
Waarom lachte je dan wel?
Omdat, als de mens u geen vreugde schenkt...
u de spelers wel pover zult onthalen.
We zagen ze op hun weg hierheen.
Hij die de koning speelt, is welkom.
Hem zal ik eer bewijzen.
De dolende ridder krijgt zwaard en schild. De minnaar mag zuchten.
De mopperaar mag vrijuit mokken. De clown mag de lachers bespelen...
en de dame mag alles zeggen, of de verzen zullen het weten.
Welke spelers zijn het? -Die u zo goed vond, uit de stad.
Zijn ze op reis? In de stad hadden ze faam en geld.
Door de nieuwe maatregel.
Zijn ze nog steeds zo geliefd?
Dat niet. -Zijn ze het verleerd?
Zij zijn nog vurig, maar er is een broedsel kinderen...
dat alles overschreeuwt en wordt toegejuicht.
Zij zijn zo in zwang op het toneel...
dat mannen met degens ganzepennen vrezen.
Kinderen? Maar wie begeleidt ze dan?
Spelen ze zolang ze kunnen zingen?
Zullen ze later niet zeggen, als ze bij een gezelschap horen...
dat hun schrijvers hen tegen hun voorland lieten uitvaren?
Er wordt veel geroepen, en het volk hitst hen tegen elkaar op.
Geen geld als dichter en speler niet op de vuist gaan.
Nee toch? -Spitsvondigheid alom.
Winnen de jongens?
De slag, en Hercules compleet met globe.
Vreemd is 't niet. Mijn oom is hier koning...
en zij die hem nooit zagen staan...
geven nu 1 00 dukaten voor z'n portret.
Daar zit iets in, als de wetenschap het kon vinden.
Daar zijn de spelers.
Welkom op Elsinore.
Uw hand, ik zal u keurig verwelkomen...
opdat mijn onthaal van de spelers niet vriendelijker lijkt dan het uwe.
Maar oom-vader en tante-moeder vergissen zich.
Ik ben gek noord-west. Bij zuidenwind onderscheid ik havik van handzaag.
Heren. -Let nu goed op.
Die grote baby is nog niet uit de luiers.
Oude mensen zijn twee keer kind.
Hij komt vertellen van de spelers.
Het is waar, 't was maandagochtend.
Ik heb nieuws voor u. -Heren, ik heb nieuws.
Toen Roscius acteerde in Rome...
De spelers zijn er.
Zowaar... -Elk op zijn ezel.
De besten ter wereld.
Voor tragedie, komedie, historie, pastoraal, pastoraal-komisch...
tragi-historisch, tragi-komisch-historisch-pastoraal.
Seneca is niet te zwaar, noch Plautus te licht: zij zijn de enigen.
'Jephta, welk een schat had gij.' -Wat voor schat?
Eén mooie dochter, van wie hij zielsveel hield.
Weer mijn dochter. -Toch, Jephta?
Ik heb een dochter van wie ik zielsveel houd.
Dat volgt er niet uit. -Wat dan?
'Naar het lot, en Gods gebod...' En dan:
'Gebeurde alras, wat te vermoeden was.'
De rest vind je in het stichtelijke lied.
Daar komt mijn vertier.
Welkom, meesters, welkom.
Ik ben blij u te zien. Welkom vrienden.
Oude vriend...
je hebt opeens een baard.
Kom je me soms uitdagen?
Wat zie ik nu, jongedame?
Uwe genade is zeker een hoge hak dichter bij de hemel gekomen.
Is uw stem niet, als een slechte munt, haar klank kwijt?
U bent allen welkom.
We doen 't als Franse valkeniers:
Jagen op alles; meteen een monoloog.
Laat iets horen, een hartstochtelijke monoloog.
Wat wilt u horen?
Ik heb je gehoord. Het stuk is nooit gespeeld...
of één keer, want het beviel de massa niet.
Het was kaviaar voor het volk. Maar voor mij...
en anderen, met meer inzicht, een uitstekend stuk:
Goed doordacht, simpel en slim uitgewerkt.
Iemand zei dat het niet pikant gemaakt was...
en dat de schrijver zich niet aanstellerig toonde.
Hij vond 't degelijk, gezond en aangenaam...
en veel schoner dan sierlijk.
Eén stuk was mooi: Aeneas' verhaal aan Dido...
vooral als hij vertelt over de moord op Priamus.
als je 't nog weet, begin dan bij: Even denken...
'De ruige Pyrrhus, als Hyrcania's monster...'
Dat klopt niet. -Het begint met Pyrrhus.
Het begint met Pyrrhus. -'De ruige Pyrrhus...
wiens gitten harnas, zwart als zijn doel, op de nacht geleek...
toen hij in het paard zat...
heeft nu zijn schrikwekkende gestalte...
afschuwelijker heraldiek.
Van top tot teen...
is hij helemaal keel...
met bloed van vaders, moeders, dochters, zonen...
gestold in de hete straten...
die de moord met hard licht beschijnen.
Ontvlamd in woede, overdekt met geronnen bloed...
met ogen als karbonkels zoekt Pyrrhus...
de oude vader Priamus.'
En nu verder.
Dat was heel goed. Precies de juiste toon.
'Alras vindt hij hem...
vergeefs vechtend tegen Grieken.
Zijn oude zwaard...
ligt, zijn arm ontvallen, op de grond...
en weigert dienst.
Veel sterker, haalde Pyrrhus uit...
en miste, maar door de wind van het wrede zwaard...
viel de grijsaard al.
De citadel, alsof ze deze slag gevoeld had...
viel, en hield met afschuwelijk gekraak Pyrrhus' oor gevangen.
Het zwaard dat Priamus' witte haar al wilde klieven, hield in.
als een geschilderde tiran stond Pyrrhus stil...
en, halfweg tussen wil en daad, deed niets.
Zoals zo vaak, voor een storm...
de hemel stilvalt...
de wolken roerloos zijn...
de stoere wind zwijgt...
en op aarde een stilte heerst als van de dood...
totdat een donderslag alles openrijt.
Zo werd Pyrrhus door hernieuwde wraak bevangen.
Nooit viel de Cycloop z'n hamer...
op Mars' voor eeuwig gesmede harnas...
met minder mededogen dan Pyrrhus' bebloede zwaard nu op Priamus.
Weg, weg, gij hoer Fortuna.
Gij goden, ontneem haar al haar macht.
Breek alle spaken van haar wiel...
en rol de holle naaf de hemelberg af, naar de hel.
Dit is te lang.
Dan zullen we 't knippen, met je baard.
Ga verder.
Hij wil deuntjes of schuine verhalen...
als ie niet slaapt.
Ga door...over Hecuba.
Maar wie, o wee, de omfloerste koningin had gezien...'
De omfloerste koningin.
Ja. 'Omfloerst' is goed.
'Blootsvoets, de vlammen dreigend met oogverblindend vocht...
een doek, geen kroon meer, op het hoofd...
geen mantel om haar schrale, barensmoede schoot...
maar een deken, in haar angst meegegrist:
Wie haar had gezien, zou met giftige tong...
Fortuna 's verraad hebben aangeklaagd.
Maar als de goden zelf haar al zagen...
toen ze toekeek hoe Pyrrhus zich vermaakte...
met hakken in 't lichaam van haar man...
had de kreet die ze slaakte...
tenzij ze voor alles ongevoelig zijn...
de ogen van de hemel laten tranen...
en de goden tot verdriet bewogen. '
Hij wordt zowaar bleek, hij heeft tranen in zijn ogen.
alsjeblieft, hou op.
Goed gedaan.
De rest later. Zorg dat de spelers goed onthaald worden.
Zij schrijven de kronieken van de tijd.
Beter een slecht grafschrift dan nu hun scherpe tong.
Ze krijgen wat ze verdienen.
Mijn god, veel meer.
Geef iedereen wat hij verdient...
en wie ontkomt aan de zweep?
Behandel ze naar je eigen eer en waardigheid.
Hoe minder ze verdienen, des te zwaarder telt je gulheid.
Neem ze mee.
Volg hem. Morgen laat ik jullie spelen.
Luister 's, oude vriend.
Ken je 'De moord op Gonzago'? Dat spelen we dan.
Kun je wat extra regels leren als ik je die geef?
Natuurlijk, heer. -Goed. Volg die man, en luister:
Bespot hem niet.
Ik zie jullie vanavond. Welkom op Elsinore.
Ja, God zij met jullie.
Nu ben ik alleen.
Wat een schurk...
en lage slaaf ben ik.
Is het geen gruwel...
dat deze speler, in een verdichtsel...
in gedroomde passie zijn ziel zo wist op te zwepen...
dat hij geheel van kleur verschoot...
met betraande ogen, wilde blik...
gebroken stem...
alles in overeenstemming met zijn spel?
En allemaal om niets.
Om Hecuba.
Wat zegt hem Hecuba, of hij haar, dat hij om haar huilt?
Wat zou hij doen met de drijfveer die ik heb?
Hij zou 't toneel met tranen overstromen...
en ieder oor met gruweltaal doorklieven...
zondaars doen bekennen, onwetenden verwarren...
en iedereen met stomheid slaan. Maar ik...
beroerling die ik ben, sta te dromen...
vergeet wat ik moet doen en kan niets zeggen.
Zelfs niet voor een koning...
die van kroon en dierbaar leven is beroofd.
Ben ik laf?
Wie noemt me een schurk, slaat me...
trekt m'n baard uit en gooit hem in mijn gezicht?
Wie heeft de moed? Ik zou het dulden.
Ik heb een duivelever, ik mis de gal die me kan verbitteren, anders...
had ik de gieren met dit kreng allang gevoerd.
Bloedige, geile schurk.
Meedogenloze, valse...
liederlijke, onmenselijke schurk.
O, wraak.
Ezel. Dat is nog 's dapper: Dat ik:
Zoon van een geliefde, vermoorde vader...
door hemel en hel tot wraak gemaand...
nu als een hoer mijn hart met woorden lucht...
als een gootslet, keukenmeid loop te schelden. Denk na.
Men zegt dat schuldige lieden bij het toneel...
door de bedrieglijke kunst...
zo worden gegrepen dat ze hun wandaden bekennen.
Moord, ook zonder tong, kan wonderbaarlijk spreken.
Ik laat de spelers iets opvoeren...
als de moord op mijn vader. Mijn oom kijkt, en ik houd hem in de gaten.
als hij zelfs maar verbleekt, weet ik mijn koers.
De geest die ik zag is misschien de duivel.
Die kan een bekoorlijke gedaante aannemen...
en in mijn zwakte en melancholie...
stemmingen waar hij vat op heeft...
mij verleiden...
en in het verderf storten.
Ik wil gronden...
die vaster zijn dat dit.
Het spel is de val...
waarin ik 's konings geweten vangen zal.
Kunnen jullie er niet achter komen waarom hij zo verward doet...
en met die waanzin zijn rustige dagen kwelt?
Hij erkent wel zijn verwarring...
maar zwijgt over de reden. -En hij laat zich niet uithoren...
maar blijft sluw op afstand...
als we hem iets willen ontlokken.
Was hij vriendelijk? -Zeer hoffelijk.
Maar hij deed zichzelf geweld aan.
Karig met vragen, maar gul als wij iets vroegen.
Wilde hij verstrooiing?
We vertelden dat we een troep spelers hadden ingehaald.
Dat leek hij leuk te vinden. Ze zijn nu hier...
en treden vanavond voor hem op.
Inderdaad, en hij vraagt u beiden te komen kijken.
Heel graag.
Het verheugt me dat te horen. Spoor hem aan.
Laat hem vaker zoiets doen. -Ja, heer.
Lieve Gertrude. Laat ons alleen.
We hebben Hamlet ontboden opdat hij, als bij toeval, Ophelia treft.
Haar vader en ik, bevoegde spionnen...
verbergen ons om ongezien te kunnen zien hoe dat verloopt...
en zeker te weten of het zijn liefde is...
die hem zo kwelt.
Ik zal gehoorzamen.
En jij, Ophelia:
Ik hoop dat jouw schoonheid Hamlets waan veroorzaakt.
En dat jouw deugdzaamheid hem bij ons terugbrengt...
tot jullie beider eer.
Mevrouw, ik hoop 't maar.
Ophelia, jij loopt hier. Wij verbergen ons.
Lees in dit boek...
dat verklaart dat je alleen bent.
We zijn vaak schuldig...
dat we met vroom gelaat de duivel zelf oversuikeren.
Maar al te waar.
Wat een felle striem geeft dat mijn geweten.
De hoerenwang, verfraaid met pleister...
is niet lelijker onder die laag...
dan mijn daad...
naast mijn opgesmukte taal.
O, zware last.
Ik hoor hem. Naar onze plek.
Te zijn...
of niet te zijn.
Dat is de vraag.
Of het nobeler is lijdzaam...
de pijlen en slingerstenen van het lot te dulden...
of op te staan tegen een zee van plagen, en die...
te beëindigen. Sterven...
slapen, meer niet.
En door te slapen...
een einde maken aan de pijn en de duizend angsten...
die ons leven eigen zijn.
Dat is een einde om hunkerend naar uit te zien.
Sterven...
slapen.
Slapen...
misschien wel dromen; daar zit 'm de kneep.
Want in die dodenslaap...
kunnen we ook dromen...
als we dit leven hebben afgeschud, waardoor we aarzelen.
Daarom rekt de mens zijn rampzalig leven zo.
Want wie verdraagt de spot van deze wereld...
de dwang van de tiran...
de hoon der hoogmoed...
de pijn van afgewezen liefde...
talmend recht, botheid van boven...
en de hoon die het geduld van onwaardigen duldt...
als hij rust kan vinden met niet meer dan een dolk?
Wie zou lasten dragen?
Wie zwoegt en zweet een moeizaam leven lang...
als niet...
de angst...
voor iets...
na de dood:
Het onbekende land...
waaruit geen reiziger ooit weerkeert...
de wil verlamt...
zodat we liever vertrouwd kwaad kiezen dan vluchten in het onbekende?
Zo maakt bespiegeling...
lafaards van ons allen, en zo...
raakt stoere vastberadenheid...
door bleke melancholie verziekt.
Zo raken grote ondernemingen...
door dit denken...
uit hun baan...
en verliezen de naam...
van daden.
Maar stil: De mooie Ophelia.
Nimf...
wil in uw gebeden...
mijn zonden gedenken.
Hoe is 't, na zo lang?
Ik dank je nederig.
Goed.
Goed...
goed.
Ik heb aandenkens aan u...
die ik u al lang terug wil geven.
Neemt u ze aan.
Ik heb je niets gegeven.
Vereerde heer...
Dat weet u heel goed.
Met zulke zoete woorden dat de giften kostbaarder werden.
Hun geur is vervlogen; neem ze nu terug.
Giften worden pover als ze niet gemeend zijn.
alstublieft.
Ben je eerbaar?
Heer? -Ben je mooi?
Wat bedoelt u?
Laat die twee niet met elkaar verkeren.
Schoonheid en eer?
Je schoonheid haalt je eer eerder omlaag...
dan eerbaarheid schoonheid kan verheffen.
Ooit een paradox, maar nu met de tijd bewezen.
Ik heb je bemind.
Dat heeft u me laten geloven.
Had 't niet geloofd.
Oude ondeugd vergaat niet. Ik hield niet van je.
Des te meer bedrogen. -Ga het klooster in.
Waarom zou je zondaars fokken?
Al ben vrij ik eerlijk, soms had ik er beter niet kunnen zijn.
Ik ken trots, wraaklust en meer zonden dan ik tijd heb om ze te begaan.
Wat moeten kerels als ik hier?
Wij zijn schurken, geloof ons niet. Ga het klooster in.
Waar is je vader?
Thuis, heer.
Gooi de deuren in het slot...
dat hij nergens de zot speelt...
dan in z'n eigen huis.
Vaarwel.
O lieve hemel, help hem.
als je trouwt, heb je hier een vloek als bruidschat.
Al ben je kuis als ijs, puur als sneeuw...
laster ontloop je niet.
Ga het klooster in. Vaarwel.
als je toch trouwt...
neem dan 'n dwaas want de wijze weet hoe je hem bedriegt.
Ga het klooster in, en snel. Vaarwel.
Hemelse macht, genees hem.
Ik weet hoe jullie je verven.
God geeft je een gezicht, en je maakt zelf een ander.
Je hupt, je trippelt, lispelt, stelt je aan...
en noemt wulps argeloos.
Verdwijn.
Ik wil niets meer horen.
Ik word er gek van.
Ik zeg...
dat er niet meer...
wordt getrouwd.
Zij die al getrouwd zijn...
op één na, mogen blijven leven.
De rest blijft zoals ze zijn.
Het klooster in.
Vooruit.
O, wat een nobele geest is hier verwoest.
Van hoveling...
krijger...
denker...
oog, tong en zwaard.
De hoop van de schone staat.
Spiegel, toonbeeld van beschaving...
het brandpunt van ieders blik...
geheel, geheel...
kapot.
En ik...
armste, ellendigste aller vrouwen...
die van zijn beloften de honing zoog...
zie nu dat hoge, nobele verstand...
als ontstemde klokken, vals en schril...
dat weergaloze beeld van jeugd in bloei...
geknakt door waanzin.
Wee mij, dat ik heb gezien wat ik zag...
en zie wat ik zie.
Liefde? Dat is niet wat hem drijft.
En wat hij zei was wel verward, maar geen waanzin.
Hij heeft iets waar zijn melancholie op broedt.
En als het uitkomt, betekent het gevaar. Daarom:
Ik heb besloten dat hij naar Engeland gaat om onze schatting te innen.
Misschien dat de zee of een nieuwe omgeving hem...
van de beklemming verlost die hem zo onherkenbaar maakt.
Wat denk jij? -Het zal helpen.
Maar ik zoek toch de bron van zijn verdriet...
in onvervulde liefde.
En, Ophelia?
Je hoeft niets te vertellen. We hebben 't gehoord.
Heer, doe wat u wilt.
Maar laat, na de voorstelling...
zijn moeder vragen wat er is.
Op de man af, en ik zal meeluisteren. als zij niets leert...
stuurt u hem naar Engeland, of wat u goeddunkt.
Zo zij 't.
Waanzin in vorsten eist waakzaamheid.
NOORS LEGER TREKT OP ONDER FORTINBRAS
Spreek 't uit zoals ik voordeed...
trippelend op de tong. als je gaat bulken...
vraag ik liever de stadsomroeper.
En maak geen zaagbewegingen, doe 't subtiel.
Juist in de storm, de wervelwind van je hartstocht...
moet je kalmte vinden die 't vloeiend maakt.
Het snijdt me door de ziel...
als zo'n pruikenbol hartstocht aan flarden rukt...
en de engelenbak doofbrult...
waar men alleen domme pantomimes en herrie begrijpt.
Zo'n kerel zou ik laten geselen.
Het is Herodus in 't kwadraat. Vermijd het.
Wees ook niet te mat, gebruik je eigen inzicht.
Pas de daad aan bij het woord, en andersom...
maar houd het natuurlijk.
Wat je aandikt, ondermijnt het doel van het toneel.
Want dat was vroeger, en nu nog...
de natuur 'n spiegel voor te houden...
goed en kwaad hun beeltenis te tonen...
en de geest van de tijd zelf laten zien.
als je dit overdrijft, of nalaat maak je de dommen wel aan 't lachen...
maar de kenner doet het pijn.
Diens oordeel moet zwaarder wegen dan een hele zaal.
Ik heb spelers gezien die geprezen werden...
en niet weinig en grof ook...
die noch als christen spraken...
noch liepen, noch als heiden die zo stapten en bulkten dat ik dacht...
dat ze door gezellen in elkaar waren geflanst:
Zo verkrachtten ze de natuur.
Dat zijn wij wel enigszins kwijt.
Ban 't helemaal uit. En laat hij die de nar speelt...
niet meer zeggen dan hij moet.
Want je hebt er die zelf lachen...
om het publiek te laten lachen...
hoewel net iets belangrijks in het stuk de aandacht eist.
Dat is misdadig en verraadt meelijwekkende eerzucht in de dader.
Vooruit, maak je gereed.
Komt de koning kijken?
En de koningin. -Laat de spelers voortmaken.
Zeggen jullie het ook nog 's? -Ja, heer.
Horatio. -Tot uw dienst.
Jij bent de rechtschapenste die ik ooit heb gekend.
Nee, denk niet dat ik je vlei.
Wat win ik van iemand...
die alleen z'n goede humeur heeft als eten en kleding?
Waarom een arm man vleien?
Lik de hielen van absurde praal...
en laat de knie buigen...
waar geslijm iets kan opleveren. Luister je?
Sinds mijn ziel zelfstandig onderscheid kon maken...
heeft ze jou gekozen, want jij, altijd onaangedaan...
neemt Fortuna's slag en loon gelijkelijk aan.
Gezegend zij, wier bloed en rede zo in balans zijn...
dat ze niet dansen naar Fortuna's pijpen.
Geef mij de man die geen slaaf is van zijn drift...
en ik sluit hem diep in mijn hart.
In het hart van mijn hart...
zoals ik doe met jou.
Maar ik ga te ver.
De koning ziet straks een stuk.
Eén scène lijkt op wat ik je zei over mijn vaders dood.
als het zover is, let dan met heel je wezen op mijn oom.
als hij zijn verborgen schuld niet verraadt...
is de geest vervloekt, en mijn gedachte vuil als Vulcanus' smidse.
Let goed op. Ik verlies hem niet uit 't oog...
en achteraf bespreken we hoe hij zich gedroeg.
Goed, heer.
als hij iets steels doet bij het spel, en het ontgaat me...
betaal ik de schade.
Het begint.
Ik moet de gek spelen. Zoek een plek.
Hoe is 't met Hamlet?
Uitstekend, ik ben een kameleon:
Ik leef van lucht, vol beloften.
Zo krijg je een kapoen niet vet.
Dat snap ik niet: dit zijn mijn woorden niet.
De mijne nu ook niet meer.
U hebt toch ook toneel gespeeld?
Ja, en ik stond goed bekend.
En wat speelde u?
Ik speelde Julius Caesar:
Ik werd vermoord in het Capitool. Door Brutus.
Dat was bruut van Brutus: Zo'n kapitaal kalf doden.
Zijn de spelers klaar? -Wanneer u wilt.
Kom Hamlet, kom bij me zitten.
Deze magneet trekt sterker.
Hoort u dat?
Mag ik in uw schoot liggen?
Met mijn hoofd.
Dacht je dat ik 't grof bedoelde?
Tussen meisjesbenen? -Wat dan?
Niets. -U bent vrolijk.
Ik? Wat moet je anders?
Mijn moeder is ook vrolijk, en m'n vader is net twee uur dood.
Twee keer twee maanden.
Zo lang?
Geef de duivel dan zwart...
en mij sabel. Twee maanden, en niet vergeten?
Dan leeft een groot man minstens een half jaar voort.
Maar dan moet ie wel kerken bouwen of eindigen als het hobbelpaard:
'Het hobbelpaard is vergeten.'
Wat betekent dat? -Het is vals bedrog.
Gaat het stuk daarover?
We zullen 't zo horen.
Acteurs houden nooit hun mond.
Zegt hij wat 't voorstelt? -Ja, en alles wat je vertoont.
U bent slecht. Ik kijk naar het stuk.
Voor het stuk dat u verbeidt...
vragen wij in nederigheid uw aandacht en welwillendheid.
Is dat proloog of motto?
Het is kort. -als vrouwenliefde.
Reeds dertig maal draaide Phoebus' wagen rond...
Neptunus' baren en Tellus' vaste grond.
En dertig dozijn manen...
beschenen de wereld met geleende stralen...
sinds de liefde ons hart, en Hymen onze handen...
verenigde in de heiligste aller banden.
Even vaak zien we zon en maan eer onze liefde is gedaan.
U lijkt zo ziek, de laatste tijd, u verontrust me.
Maar ook al ben ik bang...
Iaat dat u, mijn heer, niet deren.
Angst of liefde, zo is ons leven:
Van beiden niets, of overdreven.
Mijn liefde heb ik u getoond.
Zo groot is ook de angst die in mij woont.
In grote liefde is iedere twijfel nood.
als iedere twijfel angst wordt, is de liefde groot.
Ik moet heengaan, lief. Een dezer dagen.
Mijn ziel kan mij niet langer dragen.
Jij blijft in deze schone wereld leven, geëerd, bemind...
en als je nieuwe liefde...
Ik wil het niet horen. Zo'n liefde zal me nooit bekoren.
Wie een tweede toebehoort...
heeft haar eerste man vermoord.
Dat is dodelijk.
Geen tweede huwelijk afgerond of lage baatzucht is de grond.
Ik zou je nogmaals doden door een tweede in 't bed te noden.
Al spreek je met oprecht gemoed:
De wil is niet steeds wat men doet.
Ze hangt van het geheugen af:
Eerst stoer, maar later afgezwakt...
als fruit dat onrijp hangt aan de tak maar, zacht geworden, valt.
Normaal en nodig is het...
dat elk vergeet wat hij zichzelf schuldig weet.
De hartstocht waarmee we onszelf iets beloven...
zal uiteindelijk altijd doven.
Je heftige vreugde of verdriet overleeft zijn eigen passie niet.
De hoogste vreugde geeft 't diepste leed.
Leed verkeert in vreugde eer je 't weet.
Niets in deze wereld blijft.
Sta dus niet verbaasd...
dat zelfs onze liefde met ons lot vergaat.
We weten nog het antwoord niet...
of het lot onze liefde leidt, of liefde het lot.
Een groot man sterft, zijn gunsteling verdwijnt.
De kleine maakt vijanden tot vrind.
En zo ver volgt liefde wel het lot:
Wie niets ontbeert, mist nooit een vriend.
Terwijl wie in nood een voze vriend probeert...
hem tot vijand bombardeert.
Maar ik hervat, waar ik begon.
Onze wil en het lot zijn zo in strijd...
dat onze plannen altijd falen.
Van ons is de gedachte:
De uitkomst echter niet.
Denk dus dat je geen tweede man verwerft:
Je gedachte is dood, zodra je eerste sterft.
De aarde geve mij geen eten, de hemel geen licht.
De dag geen spel, de nacht geen rust.
Tot wanhoop verkere mijn vertrouwen.
Een kerker zij mijn enige woning.
Al wat vreugde kan bederven...
moge mijn leven verderven.
Hier en in 't hiernamaals volge mij eeuwige pijn...
mocht ik, eens weduwe, ooit weer gade zijn.
als ze nu woord breekt.
Een dure eed. Laat mij nu even alleen.
Mijn geest zakt weg...
en ik wil de eindeloze dag...
met slaap laten verstrijken.
Slaap zacht.
En moge geen onheil ons twee ooit scheiden.
Hoe vindt u het?
De dame overdrijft nogal.
Zij houdt woord. -Geeft het stuk geen aanstoot?
Het is maar een grap, een giftige grap.
Hoe heet 't?
'De Muizenval.' Het beschrijft een moord in Wenen.
Dit waren Gonzago en Baptista. Het is een vals stuk.
Maar wat geeft dat? Wij onschuldigen hebben niets te vrezen.
Dit is Lucianus, neef van de koning.
U bent net een koor. -Ik zou je liefde bezingen.
Dat is hard. -Mij krijg je niet slap.
Harder, en erger. -Zo is 't huwelijk.
Aan de slag, moordenaar.
Hou op met bekketrekken.
De krassende raaf schreeuwt om wraak.
Ziel zwart, handen snel...
gif gemengd, de tijd rijp.
Het moment geschikt, niemand die kijkt.
Hels sap van middernachtse kruiden...
driewerf vervloekt en giftig.
Overman met je toverkracht...
dit blozende leven.
Hij vergiftigt hem in de tuin, om zijn rijk.
Hij is Gonzago, het verhaal is bekend.
U ziet hoe de moordenaar Gonzago's vrouw voor zich wint.
De koning staat op.
Bang voor koudvuur?
Heer? -Stop het stuk.
Geef me licht.
Weg hier. -Licht... licht.
Het gedeerde hert mag huilen, 't ongedeerde speelt:
De een vindt rust, de ander kuilen: zo is 't op aard verdeeld.
Zou ik hiermee niet, plus een heel woud pluimen...
een hele toneeltroep krijgen? -Een half aandeel.
Je weet toch, men heeft dit rijk beroofd...
van Jupiter zelf.
En nu regeert hier een pauw.
Geen rijm?
Nu geloof ik de geest op zijn woord.
Heb je 't gezien?
T oen 't over gif ging?
Ik heb hem scherp gadegeslagen.
Muziek. Fluitspelers.
Is de koning de komedie beu, dan niet, 't is sneu.
Vooruit. Muziek.
Mag ik iets zeggen? -Alles.
Wat is er? -De koning is zeer van streek.
Van de drank? -Van gal.
Roep dan z'n arts. als ik hem ga purgeren maak ik het nog veel erger.
Heer, wijk niet zo wild van mijn opdracht af.
Ik ben mak. Spreek.
De koningin, zeer ontsteld, stuurt me naar u toe.
Welkom. -U bedoelt 't niet beleefd.
als u normaal antwoordt, kan ik doorgaan.
Anders is mijn opdracht ten einde.
Maar ik kan 't niet. -Wat niet?
Normaal antwoorden.
Ik ben niet normaal. Maar wat ik kan zeggen...
is geheel voor u, of liever, voor mijn moeder.
Genoeg dus, ter zake.
Mijn moeder? -Zegt dit:
Uw gedrag heeft haar ontsteld en verbaasd.
Dat een zoon dat kan bereiken.
En volgt er nog iets op die verbazing?
Ze wil u spreken eer u gaat slapen.
Zeker, al was ze tien keer mijn moeder.
Hebt u nog iets af te handelen?
Ooit hield u van me. -Nu nog, zowaar ik jatten heb.
Heer, bent u zo ontstemd?
U gooit uw celdeur dicht als u ons niet vertrouwt.
Ik kom niet vooruit.
Terwijl de koning u als opvolger wil?
Ja maar, 'terwijl het gras groeit...'
Dat spreekwoord is beschimmeld.
Laat eens zien. Wat u betreft:
Draait u om me heen om me in een hoek te drijven?
als mijn ijver te ver gaat, is dat uit vriendschap.
Dat snap ik niet. Speel 's.
Dat kan ik niet. Echt niet. -Ik smeek 't u.
Echt niet. -Liegen is ook makkelijk.
Zet je vingers op deze gaten...
blaas erin en je hebt muziek.
Maar ik krijg er geen mooie klank uit.
Dan zie je hoe je mij onderschat.
Mijn grepen ken je blijkbaar wel.
Je wil mijn geheim doorgronden...
en mijn hele register van hoog tot laag bespelen...
en dit instrument kun je niet laten spreken.
Ben ik makkelijker te bespelen dan een fluit?
Noem me wat je wil, je kunt me ontstemmen...
maar niet bespelen. Dag, heer.
De koningin ontbiedt u.
Zie je die wolk? 't Is net een kameel.
Ja, net een kameel.
Meer een wezel...of een walvis. -Nu u 't zegt.
Dan kom ik zo naar mijn moeder.
Ik moet wel erg de gek spelen. Ik kom zo.
Ik zal 't zeggen. -'Zo' is zo gezegd.
Laat me alleen, vrienden.
Ik mag hem niet, en het is onveilig om hem zo te laten razen.
Maak u gereed, u krijgt direct mijn opdracht.
Hij gaat met u naar Engeland.
De staatszorg kan het groeiende gevaar van zijn waan niet dulden.
We haasten ons.
Het is een vrome zorg...
zovelen te behoeden die dankzij u bestaan.
Elkeen is verplicht zich met heel zijn kracht...
te vrijwaren voor bederf. Des te meer...
de geest op wiens heil zo veel levens rusten.
Majesteit sterft niet alleen maar trekt als een maalstroom alles mee.
Een reuzenrad...
aan wiens spaken miljarden geringer zaken geklonken zijn.
En als het valt, stort het kleinste deeltje mee in het geraas.
als de koning zucht, het volk kreunt mee.
Maak u gereed voor de reis.
We zullen deze veel te vrije angst beteugelen.
We haasten ons.
Hij gaat naar zijn moeder, en ik luister mee.
Zij leest hem wel de les.
Zoals u al zei, moet een ander dan zijn moeder...
vanwege de verwantschap, alles horen.
Ik ga, heer, en meld u wat ik weet.
Ik dank je, vriend.
Dit is het uur der spoken.
als graven opengaan, en de hel haar walm op de aarde blaast.
Nu kan ik heet bloed drinken...
en gruwelen plegen die de dag niet aan kan zien.
Stil...
naar mijn moeder.
Hart, verzaak uzelf niet.
Laat Nero's ziel niet in mijn boezem toe.
Maak me wreed, niet onnatuurlijk.
Ik wil haar dolken laten horen, maar voelen niet.
Mijn tong en ziel....
moeten nu huichelen.
Hoezeer ik haar met woorden gesel...
dat ik ze in daden omzet, mijn ziel, sta dat nooit toe.
O, laag is mijn misdrijf.
Het stinkt ten hemel.
Er rust de allereerste vloek op:
Moord op een broer.
Bidden kan niet, hoewel ik het even fel begeer als wil.
Mijn schuld is sterker dan mijn wens.
als een man op een tweesprong kan ik niet kiezen...
en doe dus niets.
Al zat mijn hand nog eens zo dik onder het bloed...
de hemel kan hem toch weer sneeuwwit wassen?
Waartoe dient genade, dan tot 't opheffen van schuld?
En wat doet gebed...
anders dan ons behoeden eer we vallen...
of ons na de val vergeven?
Dan kijk ik omhoog.
Mijn wandaad is gedaan...
maar welk gebed kan mij helpen?
'Vergeef me mijn lage moord? '
Dat kan niet:
Want ik heb nog steeds waarvoor ik moordde:
Mijn kroon...
mijn eerzucht...
en mijn koningin.
Is er vergeving als je de buit behoudt?
In deze corrupte wereld schuift misdaad vaak het recht opzij...
en koopt het loon der misdaad de wet vaak om.
Maar daar boven niet.
Geen kuiperij, daar ligt de daad in naaktheid bloot...
en moeten wij, oog in oog met ons vergrijp, getuigen.
Wat dan?
Wat rest ons?
Kijken wat berouw vermag? Wat kan 't niet?
Maar wat kan het...
als je geen berouw kent?
O, ellende...
zwarte boezem, o ziel...
die zich, vechtend om bevrijding, dieper verstrikt.
Help, engelen.
Probeer het.
Buig, stugge knieën.
Gij, hart van staal, wees zacht als een pasgeboren baby.
Wellicht komt het goed.
Nu kan ik het doen.
Terwijl hij bidt.
En nu doe ik 't.
En hij...
gaat naar de hemel.
En ik...
ik heb mijn wraak.
Daar klopt iets niet.
Een schurk vermoordt mijn vader...
en ik, de enige zoon, stuur hem de hemel in?
Dat is een vriendendienst, geen wraak.
Mijn vader stierf vol brood, belast met zonden...
en hoe zijn rekening staat, weet God alleen.
Maar voorzover wij weten, boet hij zwaar.
En ik zoek wraak door hem te doden terwijl hij biecht?
als hij gereed is voor zijn tocht?
Weg, zwaard.
Kies een wreder moment. als hij dronken is, of slaapt...
of tiert en bralt of in het bloedschennig bed.
als hij gokt, vloekt, iets doet waarvoor geen genade mogelijk is.
Hak hem dan neer, met z'n hielen naar de hemel...
en zijn ziel zo zwart als de hel waarheen hij gaat.
Mijn moeder wacht.
Die remedie rekt slechts je ziek bestaan.
Mijn woorden stijgen op. Mijn gedachten blijven laag.
Woorden zonder gedachte vinden nooit genade.
Hij komt nu.
Peper hem goed in dat zijn streken te ver gaan...
en dat u hem voor onheil behoedt.
Ik verstop me. Wees streng.
Natuurlijk. Wees gerust.
Weg, ik hoor hem.
Moeder, wat is er aan de hand?
Je hebt je vader gekrenkt.
En u mijn vader.
Kom, dat is geen antwoord. -Ga, dat is geen vraag.
Wat? Wie ben ik?
De koningin, getrouwd met uw mans broeder...
en, helaas, mijn moeder.
Anderen laten je wel praten.
Ga zitten, en verroer je niet.
Je krijgt een spiegel waarin je je diepste wezen ziet.
Wat nu? Ga je me vermoorden?
Een rat?
Dood voor ' n dukaat.
Ik ben geveld.
Wat heb je gedaan?
Is het de koning?
Een drieste, bloedige daad.
Een koning doden en trouwen met zijn broer.
Een koning doden? -Dat zei ik.
Ellendige, drieste, bemoeizuchtige zot...
vaarwel.
Je was niet je vorst.
Zo is je lot.
Al te gedienstig zijn, is riskant.
Laat dat handenwringen.
Ga zitten, dan wring ik je hart.
als er iets in doordringt...
en als het niet voor elk gevoel immuun gemaakt is.
Wat heb ik misdaan dat je zo uitvaart?
Iets dat iedere kuisheid blozen doet.
Dat deugd hypocriet noemt...
dat onschuldige liefde van zijn glans berooft...
en van huwelijkseden gokbeloften maakt.
Een daad die aan huwelijkstrouw de ziel ontrukt...
en godsvrucht verandert in gebrabbel. De hemel gloeit:
De aarde kijkt triest, als op de oordeelsdag...
bij deze daad.
Wat is het dan...
dat met zo'n geschal wordt aangekondigd?
Bekijk dit beeld, en dit. De portretten van twee broers.
Zie de gratie op dit gelaat.
Hyperions lokken, Jupiters voorhoofd...
een oog als Mars, dreigend en bevelend.
Een houding als van Mercurius op een hoge heuveltop.
Een bouw, een gestalte waarop elke god zijn zegel zette...
om de wereld te zeggen: 'Dit is een man.'
Dit was je man.
Let nu op.
Dit is je man:
Een rotte korenaar die zijn broer verziekt.
Heb je ogen?
Verlaat je deze schone bergwei om je vol te vreten in dit veen?
Heb je ogen?
Liefde is 't niet: op jouw leeftijd wijkt bloed voor verstand...
en welk verstand kiest dit voor dit?
Bij zinnen ben je wel...
maar die zijn lam, want waanzin dwaalt niet.
Noch laaien ze zo op, dat ze niet meer kunnen kiezen bij zo'n verschil.
Welke duivel was het die je zo geblinddoekt heeft?
Ogen zonder voelen, voelen zonder zien...
oren zonder handen, reuk zonder iets:
Geen ziek restant van één zintuig kon zo stom zijn.
Schaamte...
waar is uw blos?
Rebelse hel.
als een matrone zich nog zo laat glijden...
mag in de jeugd de deugd wel smelten in haar eigen vuur.
Dan is 't geen schande als hitsigheid losbrandt...
want vorst is vuur, en rede leurt met lage drift.
Hamlet, stop. Je keert mijn ogen in mijn ziel...
en ik zie zwarte vlekken die onuitwisbaar zijn.
In het geile zweet van een vunzig bed...
vol bederf, te kozen, kussen boven het zwijnenkot...
Hou op. Dit zijn dolken in mijn oren.
Stop, lieve Hamlet.
Een moordenaar, 'n schurk, geen twintigste van je eerdere heer.
Een dief van gezag en staat...
die de kroon stal en in zijn zak stak.
Hou toch op. -Een bonte lappenkoning...
Red mij.
Bescherm mij met uw vleugels, hemelse wachters.
Wat wilt u, edele schim? -Hij is gek.
Komt u uw trage zoon vermanen...
die tijd en hartstocht laat verglijden...
en uw hoge, dwingende bevel negeert?
O, spreek. -Vergeet het niet.
Ik ben hier om nieuw leven in te blazen...
in je bijna stom geworden plan.
Maar kijk:
Ontzetting bevangt je moeder.
Treed tussen haar...
en haar worstelende ziel.
Verbeelding treft de zwaksten...
altijd het sterkst.
Zeg iets tegen haar.
Mevrouw, wat is het?
Wat is 't met jou?
Dat je zo in de leegte staart...
en praat tegen de lichaamloze lucht?
Woest is de blik in je ogen.
als slapende soldaten bij alarm staan je liggende haren plots overeind.
O, lieve zoon:
Sprenkel op je verhitte ontsteltenis de koelte van geduld.
Waar kijk je naar?
Naar hem...
Naar hem.
Kijk hoe vaal hij staart.
als hij zo tot stenen spreken zou:
Ze verstonden hem.
Kijk me niet zo aan.
U brengt me met uw mededogen van mijn plan af.
Dan zal het de ware kleur ontberen: Tranen in plaats van bloed.
Tegen wie praat je?
Zie je niets? -Niets, en ik zie alles.
Hoorde je niets? -Alleen ons.
Kijk hoe hij verdwijnt.
Mijn vader, zoals hij leefde.
Daar bij de deur.
Dit is een zinsbegoocheling.
Juist daarin is de waanzin zo bedreven.
De waanzin?
Mijn pols, net als de jouwe...
klopt keurig in de maat en klinkt gezond.
Ik uit geen waanzin.
Probeer maar, ik kan alles zo herhalen...
waar waanzin zijsprongen maakt.
Om godswil, troost jezelf niet met de gedachte...
dat niet jouw zonde, maar mijn gekte spreekt.
Dat dekt de etterbuil slechts af...
terwijl het verderf binnenin ongezien verder vreet.
Biecht je zonde.
Berouw wat gedaan is, vermijd wat kome.
En spreid geen mest op het onkruid zodat 't verder woekert.
Vergeef me mijn openheid.
In de slemplust van deze tijd...
vraagt deugd de zonde om pardon...
ja kruipt zij, om haar gunst te winnen.
O, Hamlet...
je klieft mijn hart in tweeën.
Gooi het slechte deel dan weg en leef reiner met 't andere.
Goede nacht...
maar ga niet naar mijn ooms bed.
Wend deugd voor, al mis je die.
Het monster sleur, dat elk besef van zonden wegvreet, is de engel...
die voor goede daden ook een kleed verschaft dat als gegoten zit.
Weiger vannacht, en dat verlicht de volgende onthouding.
Gewoonte verandert de natuur en boeit de duivel...
of bant hem met gemak.
Nogmaals, goede nacht.
En als jij om zegen wil vragen...
vraag ik die van jou.
Wat hem betreft, heb ik spijt.
De hemel straft mij hiermee, en hem met mij:
Dat ik zijn dienaar zijn moet, en zijn beul.
Ik breng hem weg...
en zal boeten voor zijn dood.
Opnieuw, goede nacht.
Ik ben wreed om goed te kunnen zijn.
Erg is het begin...
en erger is wat komt.
Nog één ding.
Wat moet ik doen?
Niet dit, in geen geval, wat ik je vraag:
Laat de koning je in bed lokken...
in je wang knijpen...
je zijn muisje noemen en voor 'n paar kleffe kussen...
en aaien in je hals dit alles verraden:
Dat ik niet werkelijk gek ben...
maar slechts gek uit list.
Het ware goed hem dat te zeggen.
Zou een simpele koningin...
schoon, wijs en kuis...
voor vleermuis, pad, of kater zoiets belangrijks verzwijgen?
Nee, tegen beter weten in:
Open de mand boven op 't huis en laat de vogels los.
En om hetzelfde te proberen als die fameuze aap...
kruip in de mand en breek je eigen nek.
Wees overtuigd:
als woorden adem zijn en adem leven is...
heb ik geen leven om dit uit te ademen.
Ik moet naar Engeland, wist je dat?
Ja, helaas. Ik was het vergeten.
Dat is besloten.
De brieven zijn gezegeld.
En mijn schoolmakkers, die ik als gifslangen vertrouw...
banen voor mij de weg en lokken me in een val. Laat ze.
De graver moet in zijn eigen kuil belanden...
en 't moet slecht gaan...
als ik hun mijnen niet ondergraaf...
en ze naar de maan blaas.
Wat is 't toch mooi als je list met list verslaan kunt.
Hij zet me aan 't werk.
Ik sleep hem naar hiernaast.
Moeder, goede nacht.
De staatsraad is nu stil...
heel serieus, en zwijgt stom.
En was tijdens zijn leven babbelziek en oliedom.
Kom, heer...
zo sleept uw eind zich voort.
Goede nacht, moeder.
Er zit iets in die zuchten.
Verklaar het, ik moet het weten. Waar is je zoon?
Laat ons een ogenblik alleen.
Wat ik gezien heb...
Wat dan? Hoe is 't met Hamlet?
Hij raast als zee en wind wanneer die strijden.
In zijn razernij...
hoort hij iets achter het gordijn.
Hij trekt zijn degen...
roept: 'Rat...rat.'
En in die dolle waan...
doodt hij de verborgen...
goede oude man.
O, vreselijke daad.
Het was mij gebeurd...
als ik daar had gestaan.
Zijn vrijheid is vol bedreiging...
voor jou, voor ons, voor allen.
Hoe moet zo'n bloedige daad verantwoord worden?
Ik krijg de schuld...
omdat ik had moeten voorzien...
dat ik de dolle jongeman moest bewaken.
Uit liefde weigerde ik te zien wat moest gebeuren.
Zoals de zieke uit vrees een kwaal verbergt, en voort laat woekeren.
Waar is hij? -Hij ging het lijk verstoppen.
Daarin toont zijn waanzin...
als edelmetaal in slechte bodem...
zich puur, en beweent de daad. -Gertrude, kom mee.
Eer de zon de bergen raakt, moet hij weg.
En deze lage daad...
moet ik met heel mijn majesteit verhullen en verschonen.
Vrienden, haal hulp.
Hamlet heeft Polonius gedood en het lijk verborgen.
Ga hem zoeken, en breng het lijk naar de kapel...schiet op.
Kom Gertrude.
Ik zeg onze vrienden...
wat ons plan is, en wat er is gebeurd.
Dan treft laster...
wiens giftige schot recht als uit een kanon de wereld overschiet...
wellicht niet mij, maar de onkwetsbare lucht.
Kom mee.
Mijn ziel is vol van angst en ontzetting.
Veilig verstopt.
Maar wat hoor ik?
Wie roept Hamlet?
Daar zul je ze hebben.
Waar is het lijk? -Bij het andere stof.
Waar? Het moet naar de kapel. -Geloof 't niet.
Dat ik jouw geheim bewaar en het mijne niet. En, spons...
wat wil je van een koningszoon? -Een spons?
Die 's konings gunst, beloning en bevelen opzuigt.
Zij dienen de koning 't best:
Hij houdt ze, als aap met appel, in zijn mond:
Het eerst gehapt, 't laatst geslikt.
Hij knijpt je uit, spons...
en je bent weer droog.
Dat snap ik niet. -Valse praat slaapt in gekkenoor.
Wijs het lijk, en kom naar de koning.
Het is bij de koning, en de koning is een ding...
Een ding? -Van niks. Breng me bij hem.
Achter de vos aan.
Ik laat hem halen en het lijk zoeken.
Het is zo riskant, dat hij vrij rond loopt.
Maar ik kan hem niet arresteren. Het verwarde volk aanbidt hem.
Dat oordeelt niet met de rede maar met het oog...
en dan wordt de straf gewogen, niet de schuld.
Om ophef te vermijden...
moet het lijken of zijn vertrek weloverwogen is.
Een drastisch zieke...
heelt met drastische remedie, en anders niet.
En? -Waar het lijk is, zegt hij niet.
En waar is hij? -Hij wacht buiten.
Breng hem voor me. -Haal 'm maar.
Waar is Polonius?
Aan tafel. -Waar?
Niet waar hij eet, maar wordt gegeten.
De politieke wormen zijn net aan 'm begonnen.
De worm is de keizer. Wij mesten dieren vet als eten...
en onszelf voor de maden.
Vette koning en magere bedelaar zijn gerechten:
Twee schotels, één tafel.
Je vist met de worm die de koning at...
en eet de vis die de worm pakt.
Zo kan een koning reizen door de darmen van 'n bedelaar.
Waar is Polonius?
Laat maar in de hemel vragen.
En anders zoekt u zelf maar op die andere plek.
Maar als 't nog een maandje duurt...
ruikt u hem vanzelf op de trap naar de voorzaal.
Ga kijken.
Hij loopt niet weg.
Voor je behoud, dat ons ter harte gaat zoals we treuren om je daad...
moet je hier snel weg. Het schip is klaar, de wind gunstig.
Je kunt naar Engeland.
Naar Engeland...goed.
Zeker als je ons doel kent. -Een engel doorziet 't.
Naar Engeland. Vaarwel, lieve moeder.
Je liefhebbende vader. -Moeder.
Vader en moeder zijn man en vrouw, en dus één vlees...
en dus: Mijn moeder.
Kom...
naar Engeland.
Blijf hier.
Breng hem snel aan boord, hij moet hier weg.
Alles is geregeld. Maak alstublieft voort.
En Engeland...
als mijn liefde u iets waard is, mijn macht is wel bekend...
omdat de wond van ons zwaard net dicht is...
en u schatting betaalt...
negeer dan niet ons bevel...
bezworen in mijn brief, tot de snelle dood van Hamlet.
Doe het, Engeland.
Hij woelt als koorts door mijn hoofd en u moet me genezen.
Pas als het gedaan is...
zal ik weer een lichtstreep zien.
Kapitein...
groet van mij de Deense vorst.
Zeg hem dat, met zijn verlof...
Fortinbras nu, zoals beloofd, door zijn rijk trekt.
Je weet 't rendez-vous.
Mocht hij iets van ons verlangen...
komen we persoonlijk bij hem. Zeg hem dit.
Ja, heer.
Trek langzaam op.
Wiens leger is dit?
Noorwegen. -Wat is uw doel?
Een deel van Polen. -Onder wie?
De neef van de oude koning, Fortinbras.
Gaat 't om heel Polen, of een grensgebied?
Eerlijk gezegd...
zonder overdrijving...
gaan we 'n lapje grond veroveren dat alleen een naam bezit.
Voor vijf dukaten, vijf...
bewerk ik het nog niet.
En het zou niemand meer opleveren als 't verkocht werd.
Dan geeft Polen het op.
Het is al versterkt.
Tweeduizend man noch twintigduizend dukaten...
zijn voor zo'n strootje genoeg.
Het abces van vrede en welvaart, dat van binnen breekt...
en niet verraadt waaraan de mens stierf.
Ik dank u.
God zij met u.
Wilt u nu verder? -Ik kom direct.
Ga maar vooruit.
Hoe ieder voorval me verraadt...
en mijn trage wraak vermaant.
Wat is de mens...
als zijn grootste goed in het leven slapen en eten is?
Een beest, meer niet.
Hij die ons dit denkvermogen schonk...
met voor- en achterwaartse blik, gaf ons...
dat goddelijke talent toch niet om ongebruikt te laten schimmelen.
Of het nu komt...
door dierlijke vergetelheid of laffe schroom...
die altijd tobt over de afloop...
wat, gevierendeeld, één kwart wijsheid is...
en drie kwart lafheid, ik weet het niet...
waarom ik nog leef en zeg: 'Dit moet ik doen.'
Terwijl ik reden, wil, kracht en middel heb om het te doen.
Levensgrote voorbeelden sporen me aan.
Zoals dit grote, machtige leger...
geleid door een jeugdige, tengere vorst...
wiens geest, door grootse eerzucht aangespoord...
de neus ophaalt voor het ongewisse...
blootstelt wat sterfelijk is aan al wat lot, gevaar en dood vermogen...
en dat voor een eierschaal.
Grootheid is niet je enkel voor iets groots te roeren...
maar dat je losbrandt om een strohalm als de eer in het geding is.
En ik dan?
Mijn vader is vermoord, mijn moeder is onteerd:
Prikkels voor mijn rede en mijn bloed...
en ik laat ze slapen...
en zie tot mijn schaamte...
de naderende dood van twintigduizend man...
die voor een hersenschim, een stukje eer...
hun graf opzoeken alsof het hun bed was...
vechten om een lapje dat te klein is om slag te leveren...
dat te klein is om een graf te delven...
om de doden te verbergen.
O, laat mij voortaan...
Zorgen komen nooit als spionnen, enkel...
maar in hele scharen.
Haar vader dood...
je zoon door eigen toedoen terecht verbannen.
Het volk ten prooi aan verwarring door Polonius ' dood...
die we, naïef, in het geheim begroeven.
De arme Ophelia, beroofd van het verstand...
waarzonder we slechts dieren zijn.
En haar broer komt nu in het geheim uit Frankrijk...
en heeft aan informanten geen gebrek om van zijn vaders dood te horen.
Zij doen, bij gebrek aan feiten, alles om mij zwart te maken.
Zo word ik, als door 'n kartetsschot, overal dodelijk getroffen.
Ik ontvang haar niet. -Ze smeekt, ze is uitzinnig.
Het is zo triest.
Wat wil ze? -Ze praat over haar vader.
Zegt dat de wereld vals is, slaat op haar borst.
Ze wordt om 't minste boos, zegt dingen die half onzin zijn.
Wat ze zegt, is niets maar maakt vermoedens wakker.
Wie het hoort, geeft er zijn eigen uitleg aan.
Wat zij met gebaren suggereert...
kan een gedachte wekken...
niet zeker, maar zeer ongelukkig.
Ontvang haar, anders zorgt zij nog...
dat argwaan in boze geesten ontstaat.
Laat haar binnen.
Voor mijn zieke ziel, want zo werkt altijd de zonde...
lijkt elke kleinigheid tot groter kwaad te voeren.
Zo verraadt zich schuld uit angst dat ze wordt onthuld.
Waar is de schone majesteit van Denemarken?
Ophelia?
Hoe herken ik je ware lief van een ander?
Aan schelpenhoed en staf en zijn sandaal-schoen.
Lieve kind, wat betekent dat?
Wat zegt u?
Kijk, alstublieft.
Hij is dood, mijn vrouwe.
Hij is dood, ging heen.
Aan zijn hoofd een groene zode.
Aan zijn voet een steen.
Ophelia... -Luister, alstublieft.
Wit als bergsneeuw was zijn kleed... -Kijk hier.
Bedekt met zoete bloemen.
Maar toen hij in het graf lag is er niet geschreid.
Hoe gaat het, lief kind?
Goed, God lone 't u.
De uil was ' n bakkersdochter.
We weten wat we zijn, niet wat we kunnen worden.
God zij aan uw tafel.
Ze denkt aan haar vader.
alstublieft...
laten we er niet over praten.
Maar vragen ze wat het betekent...
zeg dan dit:
Morgen is 't Valentijnsdag...
al in de morgenschijn.
En ik de maagd al aan je raam...
om je Valentijn te zijn.
Hij stond op, trok kleren aan, opende de deur...
voor de maagd, die als maagd niet weg zou gaan.
Mooie Ophelia. -Echt, zonder te zweren...
ik breng 't ten einde.
Bij Jezus, voor een jonge maagd...
de jongens doen 't, het is hun schuld.
Zei zij:
'Voordat je met me vree, beloofde je me trouw. '
'Dat had ik zeker ook gedaan...
als je niet in m 'n bed was gegaan. '
Hoe lang is ze al zo?
Hopelijk komt 't goed.
Je moet geduld hebben.
Maar toch moet ik huilen...
dat hij in de koude grond is gelegd.
Mijn broer zal 't horen.
En nu...
dank ik u voor uw goede raad.
Kom...
mijn koets.
Goedenacht, dames. Lieve dames, goedenacht.
Volg haar en houd haar in de gaten.
Dit is het gif van diep verdriet.
Het komt voort uit haar vaders dood...
en kijk nu, Gertrude...
Wat is dat? -Waar zijn m'n Zwitsers?
Wat is er? -Vlucht.
De zee die overstroomt...
verslindt het land niet sneller dan Laertes uw lijfwacht.
Het gepeupel noemt hem 'heer', alsof de tradities zijn vergeten...
geen gezag meer bestaat...
en roept: 'Laertes moet koning zijn.'
Mutsen, handen, tongen schallen:
'Laertes koning.'
Lustig blaffen ze op 't valse spoor.
Verkeerd, valse Deense honden.
De deuren bezwijken.
Waar is die koning?
Wacht buiten. -We komen mee.
alstublieft.
Goed. -Ik dank u.
Bewaak de deur.
O, gij valse koning.
Geef me mijn vader. -Kalm, Laertes.
elke druppel kalmte in me noemt mij bastaard, mijn vader hoorndrager...
en drukt het brandmerk 'hoer'...
op het onbesmeurde voorhoofd van mijn moeder.
Hoe komt je opstandigheid zo groot?
Laat hem los. Ons overkomt niets.
Zo'n goddelijkheid omgeeft een koning dat verraad nooit iets vermag.
Laertes, vanwaar die verbittering?
Laat hem los, Gertrude.
Zeg op. -Waar is mijn vader?
Dood.
Niet door hem. -Laat hem vragen.
Hoe is hij gestorven? Zeg op.
Niets trouw. Mijn eed kan naar de duivel...
geweten naar de diepste hel.
Ik tart verdoemenis.
Onverschillig laten mij deze, en de andere wereld.
Kome mag wat komt, ik zal mij grondig wreken voor mijn vader.
Wie houdt je tegen? -Ik zelf, en verder niets.
En mijn middelen...
gebruik ik zo dat ik met weinig ver kom.
Beste Laertes.
als je weten wilt hoe je vader is gestorven, geldt je wraak dan...
tegelijk vriend en vijand, winnaar en verliezer?
Zijn vijanden. -Ken je die?
Vrienden druk ik in mijn armen...
en voed ik, als de pelikaan, met mijn bloed.
Nu betoon je je een goede zoon en een ware edelman.
Dat ik geen schuld heb aan je vaders dood...
en dat die me verdriet doet...
zul je even duidelijk zien als het daglicht zelf.
Laat haar.
Wat gebeurt er?
Hitte, verschroei mijn brein.
Tranen, zevenvoudig zout...
brand het licht uit mijn ogen.
Je waanzin zal zo zwaar betaald worden...
dat de schaal naar mij doorslaat.
Roos van mei?
Lief kind...
zoet zusje...
lieve Ophelia.
O, hemel...
Is een meisje even kwetsbaar als 'n grijsaard?
De natuur is teer in liefde...
en waar zij teer is, zendt ze een kostbaar stukje van zichzelf...
het beminde achterna.
Ze droegen hem blootshoofds op de baar...
en op zijn graf viel menig traan, vaarwel duifje.
Was je helder en riep je om wraak, het zou niet meer roeren.
Je moet zingen: ' Naar onder, naar onder'...
en roepen.
Naar onder, naar onder.
Wat past het refrein er mooi bij.
De rentmeester stal z'n meesters dochter.
Dit niets zegt alles.
Rozemarijn...
voor herinnering.
Lief, vergeet me niet.
Pensees...
voor gedachten.
Een les in waanzin:
Gedachten en herinnering...
samengevoegd.
Hier heb je venkel...
en akelei.
Wijnruit...
en voor mij.
We noemen 't wel genadekruid.
Maar jij moet 't anders dragen.
Een madeliefje.
Mijn viooltjes zijn verwelkt toen mijn vader stierf.
Hij had een goed einde.
van mijn lieve Robin juicht heel mijn hart
Smart en bezoeking, lijden...
de hel zelf:
Van alles maakt ze iets lieflijks.
en komt nu nimmer meer?
nee, nee, hij is dood
ga naar je doodsbed
hij keert nu nimmer weer
zijn baard als wit als sneeuw
zijn hoofd als vlas zo blond
hij is heen, hij is heen
voor niets is ons geween
God zij z'n ziel genadig
En voor alle christenzielen...
bid ik God:
God zij met u.
Ziet u dat?
O, God.
Ik moet delen in je verdriet, of je doet me tekort.
Kies je wijste vrienden uit...
en zij beslissen tussen jou en mij.
als ik hierbij betrokken blijk geef ik mijn rijk, mijn kroon...
mijn leven, al wat ik heb als compensatie. Zo niet:
Leen mij dan je geduld tot ik je ziel voldoening schenk.
Zo zij het.
Zoals hij stierf...
zijn heimelijke uitvaart...
geen schild, zwaard of ereteken op zijn lijk.
Geen verheven rite, plechtigheid...
alles roept, als uit de hemel:
Ik moet het onderzoeken.
Dat zul je doen.
En waar de schuld ligt, moge de strafbijl vallen.
Kom met me mee.
Wie willen mij spreken?
Matrozen, met brieven voor u.
De enige van wie ik bericht kan krijgen, is prins Hamlet.
God zegene u. -En jullie ook.
als Hij wil.
Van de gezant die naar Engeland ging.
als u Horatio bent, wat men zegt.
als je dit gelezen hebt, verschaf hen dan toegang tot de koning.
Nog geen twee dagen op zee, werden we door een kaper achtervolgd.
We moesten ons verdedigen, en ik belandde op hun schip...
toen we uit elkaar dreven, en werd hun gevangene.
Ze waren barmhartige dieven, zodat ik iets terug zou doen.
Geef de koning mijn brieven en kom hierheen...
alsof de dood je achtervolgt.
Ik heb woorden die je oren zullen verdoven...
al zijn ze te licht voor deze zaak.
Deze mannen weten waar ik ben.
Rosencrantz en Guildenstern...
gaan naar Engeland. Ik heb nieuws over hen.
Vaarwel; zoals je weet de jouwe, Hamlet.
Ik zal u helpen.
En daarna brengt u me bij hem die u stuurde.
Nu begrijp je dat ik onschuldig ben...
en sluit je me als vriend in je hart.
Je hebt nu gehoord dat hij die je vader doodde...
het op mij gemunt had.
Dat is duidelijk, alleen:
Waarom hebt u niets ondernomen tegen deze feiten...
zo misdadig wat uw veiligheid en wijsheid toch vroegen?
Om twee redenen, die jij misschien niet sterk vindt...
maar voor mij zwaar tellen.
De koningin, zijn moeder, aanbidt hem.
Wat mijzelf betreft, of het nu deugd is of gebrek:
Zij en ik zijn zo met elkaar in samenstand...
dat ik, zomin als de ster buiten haar baan...
buiten haar zou kunnen.
En ik kon hem niet laten berechten...
omdat het volk zo van hem houdt.
Men tipt zijn fouten in affectie...
en willen zijn ketenen veranderen in eretekenen.
Mijn pijlen, voor die wind te licht...
vlogen dan naar mijn boog, niet naar hun doel.
Zo raakte ik een nobele vader kwijt.
Mijn zuster is krankzinnig...
en als lof terug mag kijken vormde zij...
onweerstaanbaar...
met haar volmaaktheid een uitdaging voor onze hele eeuw.
Maar mijn wraak komt. -Wees daar gerust op.
Denk niet dat wij zo slap en traag zijn...
dat we ons zomaar zo laten bedreigen.
Je hoort weldra meer.
Ik hield van je vader.
En we houden van onszelf.
En daardoor zul je inzien...
Wat? Wat heb je daar?
Brieven, heer, van Hamlet.
Voor u en de koningin. -Wie heeft die gebracht?
Zeelui, heer. Ik heb ze niet gezien.
Ik kreeg ze van Claudio.
Hij had ze van hem die ze bracht.
Laertes, luister mee. Laat ons alleen.
Machtige heer, weet dat ik naakt in uw koninkrijk sta.
Morgen hoop ik bij u te zijn.
Dan zal ik, als u me toestaat...
verhalen over mijn plotselinge terugkeer - Hamlet.
Wat betekent dit?
Is iedereen terug? Of is 't bedrog?
Klopt het handschrift? -Dat is van Hamlet.
'Naakt.' En in een naschrift: 'Alleen'.
Weet jij 't? -Ik begrijp 't niet.
Maar hij mag komen.
Het doet mijn zieke hart goed...
dat ik hem kan zeggen: 'Zo sterf je.'
als het zo is, Laertes...
en hoe kan 't anders, mag ik je dan adviseren?
als u me niet tot vrede maant.
Je eigen vrede.
als hij terug is, en niet meer wil vertrekken...
heb ik een plan voor hem uitgedacht...
dat zeker zijn einde wordt.
En van zijn dood krijgt niemand de schuld.
Zelfs zijn moeder noemt 't een ongeluk.
Ik laat me leiden...
als u mij tot het werktuig maakt.
Dat past goed.
Men heeft je vaak geroemd, in Hamlets bijzijn...
voor iets waarin je uitblinkt.
Geen van je gaven wekte zo zijn afgunst op als die ene...
terwijl ze voor mij je minste is.
Wat dan? -Een strik in de muts der jeugd...
maar de jeugd past net zo goed die lichte klederdracht...
als het bedaagde donker bij de gevorderde leeftijd.
Er was hier een heer uit Normandië.
Ik heb zelf tegen Fransen gediend, en 't zijn perfecte ruiters...
maar hij zat in het zadel gegoten...
en haalde zulke staaltjes uit dat hij met z'n paard vergroeid leek.
Wat hij zijn paard kon laten doen, kan ik niet bevatten.
Een Normandiër? -Zeker.
Dan was het Lamord. -Precies.
Ik ken hem goed. De parel van onze natie.
Hij roemde jouw meesterschap in het voeren van wapens...
en vooral de degen, zo dat niemand zich volgens hem met je kon meten.
Hun schermers kwamen in aanval, afweer, snelheid tegen jou tekort.
Deze lof maakte Hamlet zo afgunstig...
dat hij niets liever wilde dan zich met jou te kunnen meten.
En daarom zou... -Wat, heer?
Was je vader je dierbaar?
Of is je verdriet schijn...
gezicht zonder hart? -Waarom?
Niet dat ik denk dat je niet van hem hield.
Maar ik weet dat de tijd liefde doet ontstaan...
en ik zie steeds de bewijzen...
dat de tijd het vuur doet verflauwen.
In de vlam der liefde huist iets...
als een verkoolde pit die haar dooft.
Niets blijft altijd even goed.
Iets goeds dat al te goed wordt...
sterft in zijn eigen overdaad.
Wat we willen doen, moeten we nu doen.
Want dat 'willen' verandert.
Het wordt even vaak uit- en afgesteld als er tongen zijn, handen, toeval.
En dan is dit 'moeten'...
een spilzieke zucht die oplucht, maar met pijn.
Terug naar de wond: Hamlet komt terug.
Wat doe je om je in daden je vaders zoon te betonen...
en niet in woorden?
Zijn strot afsnijden in de kerk.
Voor moord mag geen vrijplaats gelden.
Voor wraak geen grens.
Maar, Laertes. Wil je dit doen?
In je kamer blijven?
Hamlet hoort dat je terug bent.
We laten jouw lof zingen en dikken de lof van de Fransman aan...
brengen jullie samen, en zetten geld op jullie in.
Hij, ridderlijk als hij is...
en niet op zijn hoede, bekijkt de degens niet...
zodat je met gemak, of...
met enige handigheid een scherp wapen kan kiezen...
en je kan wreken voor je vader.
Ik doe het.
En ik zal mijn wapen insmeren.
Ik heb gif van een kwakzalver...
zo dodelijk, dat als een mes 'n kleine wond maakt...
geen enkele remedie...
uit al wat er aan heilzaams is in het ondermaanse...
de gewonde voor de dood zal weten te behoeden.
Hiermee smeer ik m'n wapen in...
en ook als ik hem slechts schamp...
is hij dood.
Laten we nader overdenken...
welk middel en moment ons plan 't beste dient.
als het mislukt...
en wij ons zo verraden, doen we 't liever niet.
Daarom is er een tweede plan nodig voor als 't eerste mislukt.
Stil, laat me denken.
We zetten geld in op jouw bedrevenheid...
Ik heb 't.
als jullie dorst krijgen, en zorg dat je daartoe fel vecht...
en hij wil drinken...
houd ik een kelk wijn klaar, en als hij drinkt...
en aan jouw giftig wapen is ontsnapt...
slagen we alsnog.
Maar wacht, wat is dat?
Wat is er, lieve?
De ene ramp zit de andere op de hielen.
Je zuster is...
verdronken, Laertes.
Verdronken?
Waar?
Er staat een treurwilg bij de beek...
die zijn bladeren spiegelt in de stroom.
Die vlocht zij tot grillige kransen...
met ranonkels...
netels, madeliefjes...
en lange orchideeën...
die herders een grove naam geven...
maar die jonge meisjes dodemansvingers noemen.
Op de nijgende takken...
klom zij om haar kransen op te hangen.
Een valse twijg brak...
en haar wonderlijke tooi en zij...
vielen in de wenende beek.
Haar kleed spreidde zich uit...
en hield haar als een meermin nog even boven.
Zij zong flarden van oude wijsjes...
alsof ze van geen kwaad wist...
of van nature in het water thuishoorde.
Maar lang kon het niet duren...
tot haar kleed zich had volgedronken...
en het arme kind meetrok in een modderige dood.
Ach, dus ze is verdronken?
Verdronken...
verdronken.
Je hebt al te veel water...
arme Ophelia.
Dus ik houd mijn tranen in.
Maar toch...
zo zijn wij:
De natuur doet wat ze wil.
Wat schaamte ook zegt:
Hierna is de vrouw in mij weg.
Adieu, heer.
Ik zou vlammende woorden spreken als deze dwaasheid ze niet bluste.
Hem na, Gertrude.
Het viel niet mee zijn woede te bedaren.
En nu vrees ik dat 't weer begint.
En daarom...
hem na.
Gewijde grond voor iemand die haar eigen heil zocht?
Ja dus. Maak d'r graf maar snel.
De lijkschouwer heeft 't zo bevolen.
't Was toch geen zelfverdediging?
Zo is 't bepaald. -Dan was het se offendendo.
't Zit namelijk zo:
als ik me moedwillig verdrink...
is dat 'n daad, en die is drieledig:
Handelen, doen en uitvoeren.
Ergus, ze heeft zich verdronken.
Luister... -Laat me nou.
Hier is het water, ja?
Hier staat de mens, ja?
Gaat de mens nu naar 't water...
dan gaat hij. Of hij wil of niet, hij gaat.
Komt het water naar hem, dan verdrinkt hij zichzelf niet.
Ergus, wie 't niet zelf doet, verkort zijn leven niet.
Is dat de wet? -Zekers. De lijkschouwerswet.
Zal ik 's wat zeggen?
als ze geen adel was, ging ze in ongewijde grond.
Zo is 't maar net. De betere standen hebben meer vrijheid...
om zich te verdrinken dan hun christenbroeders.
Geef me mijn schop.
Geen ouder adel dan tuinman, spitter en grafdelver. Dat is Adams beroep.
Adam? -De eerste die 'n wapen had.
Dat had ie niet. -Heiden, ken jij nou de Schrift?
De Schrift zegt: 'Adam graafde.'
'n Schop is een wapen.
Ik heb er nog een.
als je 't niet weet, ga je biechten.
Wie bouwt beter dan metselaar, scheepsbouwer of timmerman?
De galgbouwer:
Zijn huis overleeft wel duizend huurders.
Ja, dat is spits. De galg is goed.
Waarvoor is hij goed? Voor slechterikken.
En jij noemt de galg sterker dan de kerk...
ergus, jij mag aan de galg.
Opnieuw, vooruit.
Wie bouwt beter dan de metselaar...
scheepsbouwer of timmerman? -Zeg 't maar.
Ja, ik weet 't.
Nee, ik weet 't niet.
Pijnig je hersens niet. Een ezel loopt met slaag niet sneller.
als iemand je dat nog 's vraagt, zeg je:
Een grafdelver. Zijn huizen staan tot de jongste dag.
Vooruit, ga nu...
naar Johan.
Haal daar...
een kan...
drank.
ik minde, minde in mijn jeugd
ik vond het o, zo zoet
geen tijdverdrijf en geen geneugt
doet iemand half zo goed
Heeft hij geen gevoel voor wat ie doet...
dat hij zingend een graf graaft?
Hij is er aan gewend geraakt.
Ja. De hand die weinig doet is gevoeliger.
ouderdom kwam sluipend aan
en sloeg z'n klauw op mij
't lustige leven was gedaan
was sporeloos voorbij
Die schedel heeft ook ooit gezongen.
En hij smijt ermee alsof hij van Kaïn geweest is.
En die kan van een politicus zijn geweest...
die God zelf te slim af wou zijn.
Dat kan.
Of van een hoveling, met zijn 'Goedemorgen, heer.'
Heer Zo-en-zo, die de lof zong van heer Zus z'n paard, denk je niet?
En nu het bezit van Vrouwe Worm:
Ontvleesd, en op de kop geslagen met een schop.
Wat een omwenteling, als we 't maar konden zien.
Hebben die botten niet te veel gekost om er nu mee te kegelen?
De mijne doen er pijn van.
Nog een schedel.
Dat kan een advocaat zijn.
Waar blijft hij met zijn casussen en clausen, zijn vermitsen en trucs?
Waarom laat hij zich met een vieze schop op z' n kop slaan...
zonder ' m voor de rechter te slepen?
Dit kan een landeigenaar zijn geweest...
met zijn akten, eigendomsbewijzen boetebedingen...
borgen en vrijwaringen.
Is dit de boete van zijn boetes, zijn vrijwaring...
dat zijn kop vol zit met modder?
Staan zijn borgen, dubbele incluis, voor niet meer borg...
dan voor een paar koopakten?
Z'n akten passen nauwelijks in de kist...
en verdient de eigenaar zelf niet meer?
Geen jota, heer.
Perkament is toch van schapenhuid? -En van kalfsleer.
Schapen en kalveren zoeken daar hun zekerheid.
Ik spreek hem aan.
Van wie is dit graf? -Van mij.
een kuil van klei voor zo 'n gast gemaakt...
Ja: jij staat erin te liegen.
U liegt erbuiten, dus 't is niet van u.
Ik lieg er niet in, en toch is 't van mij.
Wel, als je zegt dat 't van jou is. Het is voor een dode, geen levende.
De leugen leeft; hij wil naar u terug. -Voor welke man is het?
Geen man. -Een vrouw?
Ook niet. -Wie komt er te liggen?
Ze was een vrouw, maar is nu dood.
Wat is hij gevat. We mogen wel oppassen...
of we lopen erin. Ik zie het nu al drie jaar:
De tijd is zo gevat, dat de boer met zijn teen...
de blaren van de edelman doorprikt.
Hoe lang doe je dit al?
Sinds de dag en 't jaar dat de oude koning Hamlet Fortinbras versloeg.
Hoe lang is dat? -Dat weet toch iedere dwaas?
T oen de jonge Hamlet is geboren...
die gek die nu in Engeland is.
Waarom is hij naar Engeland?
Omdat hij gek was.
Daar herstelt hij, en anders geeft 't niet.
Hoezo? -Daar valt 't niet op:
Dat hele land is gek.
Hoe is hij gek geworden? -Heel vreemd.
Hoezo? -Hij verloor z'n verstand.
Op welke grond? -Deense grond.
Ik doe dit nu dertig jaar.
Hoe lang duurt het eer iemand verrot?
als hij niet al rot was voordat ie stierf...
soms vallen ze al uit elkaar als je ze aflegt...
gaan ze 'n jaar of acht mee.
Een looier negen. -Waarom hij langer?
Z'n huid is zo gelooid dat hij 't water buitenhoudt...
en water is de pest voor 'n lijk.
Hier heb ik een schedel...
Deze ligt al 23 jaar in de grond.
Wie was hij? -Een dolle hondsvot.
Wie denkt u? -Ik heb geen idee.
Die gek heeft nog 's een fles wijn over me leeggegoten.
Deze schedel was van Yorick...
de hofnar.
Deze? -Jazeker.
Laat 's zien.
Ach...
arme Yorick.
Ik kende hem, Horatio.
Vol grappen, en met 'n eindeloze fantasie.
Ik heb duizend keer op z'n rug gezeten.
En nu gruw ik bij de gedachte.
Ik walg ervan.
Daar hingen de lippen die ik zo vaak heb gekust.
Waar zijn je grappen nu?
Je grollen, liedjes...
je invallen waarmee je de hele tafel liet lachen?
Geen spotternij om je eigen grijns?
Is alles weggevreten?
Ga jij mijn moeder maar 's zeggen...
dat ze, hoe dik ze zich ook verft...
er zo komt uit te zien.
Kijk maar 's of ze dan nog lacht.
Horatio, vertel eens. -Wat dan?
Zou Alexander er in de aarde zo uitzien?
Zeker.
En ruiken?
Zeker.
Daarvoor kunnen we dus nog dienen.
Zo kun je het nobele stof van Alexander volgen...
tot het een spongat stopt.
Dat wordt wel erg spitsvondig.
Allerminst; je kunt het met omzichtigheid heel goed volgen:
Alexander stierf. Hij werd begraven.
Hij keert tot stof weer; stof is aarde...
van aarde maken we leem, en daarmee kunnen we...
toch een biervat dichtmaken?
De machtige Caesar...
dood en nu klei, wellicht...
houdt ergens een kiertje dicht.
O, dat stof...
eens zo vereerd...
nu in een muur koude windvlagen keert.
Maar stil...
Stil, even stil.
De koning, de koningin, de hovelingen.
Wie begraven zij met zo'n schamel ritueel?
Dat betekent dat de dode die ze volgen zijn eigen leven nam.
Hij was wel van stand.
Laten we ongezien toekijken.
Wat nog meer?
Dat is Laertes, een nobele jongeman.
Wat nog meer?
Haar uitvaart is al zo uitgebreid als het mag.
Haar dood was onzeker.
Zonder bevel van hogerhand...
had ongewijde grond haar geborgen tot de laatste bazuin.
Niet met gebeden, maar onder scherven, gruis en steen.
Zij krijgt de maagdelijke krans en bloemen...
een uitvaart met klokgelui.
Moet er niet meer worden gedaan? -Nog meer?
Het zou heiligschennis zijn...
om een requiem te zingen als voor een vroom gestorvene.
Begraaf haar.
En laat uit haar onbezoedelde vlees viooltjes ontluiken.
En ik zeg jou:
Mijn zuster is een engel als jij straks jammert.
De schone Ophelia?
Liefs voor de lieveling.
Vaarwel.
Ik hoopte dat je Hamlets vrouw zou worden.
Dat ik je bruidsbed...
en niet je graf zou versieren.
Drievoudige ellende...
treffe tien maal het vervloekte hoofd...
van hem die jou van het leven heeft beroofd.
Wacht...
tot ik haar nog één keer omhels.
Bedelf nu levende en dode...
tot er een berg ligt hoger dan Pelion...
of de blauwe top van Olympus.
Wie is hij wiens rouwmisbaar zo luid weerklinkt?
Wiens weeklagen de sterren stremt...
en aangeslagen doet luisteren.
Hier ben ik: Hamlet de Deen.
De duivel hale je.
Je bidt verkeerd. Laat mijn keel los.
Ik ben rustig, maar ik heb iets in me...
dat jij maar beter kunt vrezen.
Haal ze uit elkaar.
Heer, rustig. -Ik vecht met hem tot ik dood ben.
Waarover? -Ik hield van Ophelia.
De liefde van 40.000 broers haalt 't niet bij mij.
Wat doe je voor haar? -Hij is gek.
In godsnaam, wees geduldig.
Wat zou je doen? Wou je huilen?
Vechten? Vasten? Je verscheuren?
Azijn drinken? Krokodillen eten?
Ik doe 't zo.
Kom je grienen? Mij overtroeven door in haar graf te springen?
Levend meegaan? Ik ook.
En laat ze miljoenen bunders op ons gooien...
tot de aarde haar schedel schroeit...
en Ossa op een wrat lijkt. Snoeven kan ik net zo goed als jij.
Dit is waanzin. Zo'n vlaag bevangt hem even.
Dan, als het duifje wanneer haar gouden paar uitkomt, zit hij stil.
Luister.
Waarom doe je dit?
Ik was op je gesteld.
Maar 't maakt niet uit.
Al doet zelfs Hercules wat hij wil:
De kat miauwt...
de honden zijn niet stil.
Horatio, blijf bij hem.
Put geduld uit ons gesprek. We slaan snel toe.
Laat je zoon bewaken.
Dit graf krijgt een levend monument.
Straks breekt een rustig moment aan.
Tot zolang, geduldig voortgegaan.
Tot zover dit, nu de andere zaak. Staat 't je nog bij?
Natuurlijk.
Ik was zo onrustig dat ik niet slapen kon.
Ik voelde me als 'n muiter in de kluisters.
Opeens, en gezegend zij de haast:
Impulsen zijn ons soms behulpzaam...
waar slimme plannen falen, en dat leert ons...
dat hogere wijsheid vaak vormt wat wij ruw uithakken.
Dat staat vast.
Uit mijn kajuit, met een mantel om, ging ik naar ze op zoek.
Ik vond hun pakket en sloop terug...
naar mijn hut, en waagde het, angst verjoeg mijn manieren...
het zegel te verbreken. En ik ontdekte...
koninklijk verraad:
Een uitdrukkelijk bevel, met allerlei redenen omkleed...
over Denemarkens en Engelands heil...
en spookbeelden voor mij...
dat bij lezing, zonder uitstel om de bijl te slijpen...
mijn hoofd eraf moest.
Echt? -Lees straks zelf maar.
Wil je horen wat ik heb gedaan?
In dat net van schurkenstreken...
want eer ik een proloog had, begonnen zij te spelen...
schreef ik in een mooie hand een nieuwe lastbrief.
Ooit keek ik, zoals politici...
op mooi schrijven neer, en wou het afleren...
maar nu kwam het me goed van pas.
Wil je 't horen?
Een dringende bezwering van de koning:
als Engeland een trouw vazal was...
als hun liefde bloeide...
en de vrede als 'n arenkrans hun handen samenvoegde...
en nog meer plechtige 'alsen' :
Om, bij het lezen van deze brief...
zonder verder oponthoud de boodschappers...
terecht te stellen.
Zonder te biechten. -En 't zegel?
De hemel zorgde dat ik mijn vaders ring bij me had.
Dat was het Deense zegel.
Ik vouwde de brief dicht...
bracht het opschrift aan en legde hem terug.
Niemand merkte het.
De volgende dag was 't gevecht en de rest weet je.
Guildenstern en Rosencrantz gaan eraan.
Ze wilden de opdracht maar al te graag.
Ik maak me geen verwijten.
Ze hebben hun eigen ondergang bekokstoofd.
Lagere soorten lopen gevaar tussen machtige tegenstrevers.
Wat een koning.
Is het nu niet aan mij...
hem die mijn koning doodde, mijn moeder schond...
die mijn hoop afpakte...
die z'n haak uitwierp naar mijn leven...
om hem met deze arm te straffen?
Roep ik geen vloek af...
als ik die kanker nog verder laat woekeren?
Hij zal snel horen wat er in Engeland is gebeurd.
Dat duurt niet lang.
De tussentijd is van mij.
En een mensenleven...
niet langer dan te zeggen: Eén.
Maar het spijt me zeer dat ik zo tegen Laertes deed.
Want in mijn rampspoed zie ik de zijne afgebeeld.
Ik zal het goedmaken.
Maar dat overdreven rouwbeklag maakte me wel razend.
Stil...
wie komt daar?
Welkom thuis in Denemarken.
Ik dank u. Ken jij die waterjuffer? -Ik niet.
Des te beter; hem kennen is 'n zonde.
Hij heeft veel land.
De trog van een heer der beesten staat bij de koning.
Het is een kraai maar, ik zeg al, ruim in de mest.
als het u edele schikt, heb ik bericht van de koning.
Ik zal 't met alle aandacht ontvangen.
Uw pet hoort op uw hoofd.
Dank u, maar 't is erg warm.
Koud, het is noordenwind.
Vrij killetjes, wat u zegt. -Maar toch...
erg broeierig en warm voor mijn gestel.
Uitzonderlijk, heer.
Het is drukkend, als 't ware...
ik weet niet hoe.
Zijne majesteit heeft veel geld op u ingezet.
't Gaat om... -Mag ik u verzoeken?
Nee, liever zo. als u mij toestaat.
Onlangs kwam aan het hof Laertes...
een heer in hart en nieren...
met uitnemende kwaliteiten, en magnifiek van voorkomen.
De verpersoonlijking van nobele eigenschappen.
In hem is alles verenigd wat een heer kan wensen te zien.
U doet hem niets te kort, maar een hele inventaris...
zou het geheugen, ondanks z'n snelle zeil, op hol jagen.
Hij is een ziel van het fijnste gehalte...
zo van voortreffelijkheid doortrokken...
dat slechts zijn spiegel hem volgt zonder een schim te zijn.
U spreekt onfeilbaar van hem.
En de importantie?
Waarom omwikkelen we hem met onze ruwere adem?
Kunnen we geen andere taal spreken?
U kunt het, heus. -Waarom refereert u aan deze heer?
Laertes? -De beurs leeg, 't goud uitgegeven.
Aan hem. -U bent niet onkundig.
als u dat wist, pleitte 't niet voor mij.
Niet onkundig van Laertes' gaven.
Dan zou ik mezelf met hem meten: Wie iemand kent, kent zichzelf.
Ik bedoel zijn wapenkunst. Die is, zegt men, zonder weerga.
Welk wapen? Dat zijn er twee.
De koning heeft gewed om zes Berberpaarden...
met een tegeninzet van zes Franse rapieren en ponjaards...
met toebehoren, gordels, hangers enzovoort.
Drie onderstellen zijn zeer innemend...
harmonieus met de gevesten...
heel delicaat en suggestief versierd.
Wat zijn 'onderstellen'?
Ik wist dat er nog 'n noot kwam.
Dat zijn de hangers.
Zolang we nog geen kanon dragen, noem ik het maar 'hangers'.
Verder: zes paarden tegen zes Franse zwaarden...
met drie suggestief versierde...
onderstellen. -Juist. Frankrijk tegen Denemarken.
En waar gaat de weddenschap om?
Dat hij u in twaalf ronden...
niet met drie treffers overtreft.
De koning wedt 1 2 tegen 9.
We kunnen het nu toetsen als 't u belieft te antwoorden.
En als ik weiger?
Het gaat wel om een uitdaging.
Ik ben in de zaal. als 't zijne majesteit behaagt:
Ik wil wat beweging. Laat de degens brengen.
als de koning volhardt, zal ik winnen als ik kan.
Of het levert mij schande op en een enkele treffer.
Zal ik dit overbrengen? -In dier voege...
en zo bloemrijk als u wilt.
Ik houd me aanbevolen.
Geheel de uwe.
Verstandig. Niemand is de zijne.
Een kievit met de schaal op z'n kop.
Hij complimenteerde de moederborst al.
Hij heeft, zoals zovelen in deze frivole eeuw...
slechts de toon en vorm van de omgang te pakken:
Een gistend geheel dat hen door dwaasheid en verfijning heensleept.
Blaas er één keer tegen, en de zeepbel spat kapot.
Zijne majesteit hoorde van de jonge Osric dat u op hem wacht in de hal.
Hij vraagt of u het duel met Laertes doorzet...
of het uit wilt stellen.
Ik doe wat de koning wenst.
als 't hem schikt, ben ik klaar, op ieder moment dat ik kan.
Het koninklijk paar komt nu.
Precies op tijd.
De koningin wil dat u Laertes hoffelijk groet.
Dat is wijze raad.
Deze weddenschap verliest u.
Ik denk het niet.
Sinds zijn vertrek heb ik constant geoefend.
Ik win met die voorgift.
Maar je hebt geen idee hoe vreselijk ik dit vind.
Maar 't geeft niet.
Toch, heer...
Het is maar onzin...
een soort voorgevoel dat onrust wekt bij een vrouw.
als uw geest zich verzet, gehoorzaam dan.
Ik houd ze weg, omdat u niet fit bent.
Geen sprake van.
Wij tarten voortekens.
Geen mus valt, zonder dat 't is voorbeschikt.
als het nu is, komt 't niet later.
als 't niet later komt, is het nu.
als het niet nu is...
komt het later.
Klaar staan is alles.
als je niet weet wat je achterlaat...
waarom zou je 't dan niet achterlaten?
Het zij zo.
Kom Hamlet, neem deze hand van mij aan.
Vergeef mij.
Ik heb u onrecht gedaan. Vergeef 't, als edelman.
Dit gezelschap weet, en u eveneens, hoe ik gestraft ben.
Wat ik deed, wat uw gevoel, uw eer gekwetst heeft...
dat was waanzin.
Was het Hamlet die Laertes krenkte? Niet Hamlet.
als Hamlet niet zichzelf is als hij Laertes krenkt, is 't niet Hamlet.
Hamlet ontkent het. Wie doet 't dan?
Zijn waanzin.
En dan wordt Hamlet onrecht aangedaan.
Zijn waanzin is Hamlets vijand.
Laat mijn ontkenning mij van boze opzet vrijspreken...
in uw edelmoedigheid:
Dat ik een pijl schoot over het huis...
en mijn broeder raakte.
Mijn gevoel is bevredigd. En dat spoort mijn wraak het sterkste aan.
Maar wat mijn eer betreft weiger ik me te verzoenen...
totdat meesters in erezaken mij zeggen dat niets mijn naam bevlekt.
Tot dan...
acht ik het vriendschap wat u biedt, en krenk haar niet.
Dat aanvaard ik graag.
En ik ga deze weddenschap open aan.
Geef ons de wapens. -Een voor mij.
Mijn onbedrevenheid is jouw wapen.
Bij jouw kunst steekt de mijne af als een ster tegen de hemel.
Drijft u de spot met mij? -Nee. Op mijn woord.
Geef hun de degens.
Je weet van de inzet?
U wedt op de zwakste partij.
Ik heb jullie allebei gezien.
Maar hij is beter geworden, vandaar de voorgift.
Te zwaar; een andere.
Deze wil ik wel. Zijn ze even lang?
Uiteraard, heer.
Zet de wijn daar op tafel.
Plaatst Hamlet de eerste of tweede treffer...
of is hij bij de derde gelijk...
laat dan alle kanonnen spreken.
De koning zal op Hamlet drinken.
En in de kelk...
doet hij een parel...
kostbaarder dan vier koningen in de kroon gedragen hebben.
Geef me de kelk.
Laat trom spreken tot trompet, trompet tot kanonnier...
kanon tot hemel, hemel tot aarde:
'Nu drinkt de koning op Hamlet.'
Begin. En, scheidsrechters...
Let goed op.
Klaar? -Klaar, heer.
Eén. -Beslissing?
Geraakt, duidelijk geraakt.
Opnieuw. -Wacht. Geef me een slok.
Deze parel is voor jou.
Ik drink op jou.
Geef 'm aan.
Eerst deze ronde; zet maar neer.
Weer een - ja?
Ik geef 't toe.
Onze zoon wint.
Hij zweet, en is buiten adem.
Hier, Hamlet. Veeg je voorhoofd af.
De koningin klinkt op je succes.
Niet drinken.
Ik drink wel.
Neem me niet kwalijk.
De vergiftigde wijn.
Het is te laat.
Nu nog niet, straks.
Laat me je gezicht afvegen.
Heer, nu raak ik hem.
Ik denk van niet.
Het gaat bijna tegen mijn geweten in.
Alarm.
De derde, Laertes. Je doet maar wat.
Stoot zo hard en fel je kunt.
't Is alsof je me laat winnen.
Vind je dat?
Kom maar op.
Onbeslist. -Haal ze uit elkaar.
Nee, opnieuw.
Kijk, de koningin.
Ze bloeden allebei.
Laertes?
Ik ben als een snip in mijn eigen strik gevangen.
Ik sterf terecht door mijn eigen verraad.
De koningin? -Ze viel flauw bij 't zien van bloed.
De wijn...
de wijn.
O, lieve Hamlet.
De wijn... de wijn.
Ik ben vergiftigd.
Schurkenstreken.
Sluit de deuren. Zoek het verraad.
Hier, Hamlet.
Hamlet, je bent dood.
Geen medicijn kan je nog redden.
Je hebt geen half uur meer te leven.
Het werktuig van het verraad ligt in je hand.
Onafgestompt, en vergiftigd.
Het verraad keert zich tegen me.
Ik zal nooit meer opstaan.
Je moeder is vergiftigd.
Ik kan niet meer.
De koning...
Het is zijn werk.
Verraad.
De punt...
ook vergiftigd?
Gif...
doe je werk.
Help me, vrienden. Ik ben slechts gewond.
Hier, bloedschennige...
moorddadige, vervloekte Deen.
Drink maar.
Proef je je parel? Ga mijn moeder maar achterna.
Dit komt hem toe.
Hij had het gif zelf gemengd.
Laten wij elkaar vergeven, Hamlet.
Mijn en mijn vaders dood zijn niet jouw schuld...
en jouw dood niet de mijne.
De hemel spreekt je vrij.
Ik zal je volgen.
Ik ben dood, Horatio.
Ongelukkige koningin...
Adieu.
Gij die bleek en sidderend toeziet...
stomme toeschouwers in dit bedrijf:
Had ik tijd...
De strenge wachter Dood geeft geen uitstel...
dan zou ik vertellen...
Maar laat 't. Horatio, ik ben dood.
Jij leeft. Vertel over mij aan hen die het niet weten.
Vergeet het.
Ik ben meer Romein dan Deen.
Er is nog gif.
Ben je een man? Geef hier.
Bij God... Hier daarmee.
O God, Horatio.
Wat een besmeurde naam zal ik zo achterlaten.
als je me ooit in je hart hebt gesloten...
zoek dan nog niet het geluk.
En blijf in deze barre wereld pijnlijk ademen..
...om mijn verhaal te doen.
Wat is dat voor krijgsgedruis?
De jonge Fortinbras, zegevierend terug uit Polen...
groet de gezanten uit Engeland...
met dit salvo.
Ik sterf, Horatio.
Het felle gif...
kraait victorie over mijn geest.
Ik zal het nieuws uit Engeland niet meer horen.
Maar ik voorspel wel:
De koningskeuze...
valt op Fortinbras.
Hij heeft mijn stervende stem.
Vertel hem dat...
met de gebeurtenissen, groot en klein, die hiertoe hebben geleid.
Wat rest...
is...
stilte.
Nu breekt een nobel hart.
Slaap zacht...
mijn prins.
Mogen engelenscharen u ter ruste zingen.
Die trom komt nader.
Is het hier?
Wat wilt u zien?
Rampspoed, ellende?
Zoek niet verder.
Deze lijken schreeuwen van moord.
O, trotse Dood...
welk een feest richt ge in uw krochten aan...
dat ge zo veel prinsen zo bloedig hebt getroffen?
De aanblik is afschuwelijk.
Onze boodschap uit Engeland komt te laat.
De oren zijn doof die van ons moesten vernemen...
dat zijn bevel is uitgevoerd.
Rosencrantz en Guildenstern...
zijn dood.
Waar wacht onze dank?
Niet uit zijn mond...
al kon hij nog bedanken.
Hij heeft hun dood niet bevolen.
Maar nu u zo plotseling bij dit bloedbad...
uit de Poolse oorlog, en uit Engeland verschijnt...
laat dan deze lijken...
op een hoge stelling ten toon leggen.
En laat mij verhalen...
aan de onwetende wereld hoe dit is gebeurd.
Dan zult u horen...
van ontuchtige...
bloedige...
en onnatuurlijke daden.
Vergeldingen door toeval...
blinde moord.
Dood door list en de dwang van het lot.
En, ten slotte...
intriges die zich tegen daders keerden.
Van dit alles kan ik naar waarheid verslag doen.
Laat het ons snel horen.
En roep de edelen bijeen.
Ik zelf:
Met verdriet omhels ik mijn geluk.
Ik heb van oudsher rechten in dit rijk...
die ik, nu het lot me wenkt, kan laten gelden.
Ook daarover heb ik reden om te spreken...
door hem, wiens stem anderen zal werven.
Maar laat dit alles direct doen, nu iedereen ontsteld is...
voordat uit list en dwaling nog meer onheil vloeit.
Laat vier kapiteins Hamlet naar de stelling dragen.
Hij was, indien gekroond, zeker een waardig vorst gebleken.
Laat voor hem, nu hij dood is, de krijgsmuziek luid klinken.
Neem het lijk op.
Dit schouwspel past het slagveld...
maar is hier niet juist.
Ga...
laat de troepen vuren.
geript en bewerkt door kris de vis